14 مزیت اقتصادی و اجتماعی آبخوانداری

آبخوانداری به عنوان کوششی هماهنگ و موثر در توسعه پایدار منابع طبیعی و کشاورزی، دارای مزایای اقتصادی اجتماعی متعددی است.

آبخوانداری یا پخش سیلاب به عنوان دانش بومی ایرانیان برای آبادانی و سرسبزی سرزمین است که ریشه در تاریخ و تمدن چندین هزار ساله ایران دارد و دارای دستاوردها و مزیت های متعددی است که بدین مناسبت نظر مخاطبان را به یادداشتی از محمدتقی امانپور «عضو هیئت موسس جهادسازندگی، معاون آموزش جهاد سازندگی در دهه 70 و مدیرعامل فعلی کانون جهادگران جهادسازندگی» در اهمیت آبخوانداری و پخش سیلاب جلب می نماییم:

وجود ظرفیت‌­های فراوان و استثنایی در عرصه­‌های گسترده منابع طبیعی کشور این زمینه را فراهم نموده است که در راستای اندیشه و تفکر توسعه پایدار منابع طبیعی و کشاورزی چاره­جویی‌­های باارزشی صورت گیرد. یکی از زمینه­‌های ارزشمند و موثر که به نحو مطلوب در آن از علم و دانش کاربردی بهره­ گرفته شده، آبخوانداری است. آبخوانداری روش و تفکر نوینی است که با تاکید بر لزوم تحول بجا و تحقق بخشیدن به توسعه هماهنگ، موثر و پایدار منابع طبیعی و کشاورزی در کشور می­تواند سرآغازی برای تغییر و تحول در تولید و اشتغال باشد.

آبخوان یا آب­‌خانه لایه متخلخل حاصل از انباشت رسوبات دانه درشت در نقاط خروجی آبخیزهاست که به صورت مخروط­‌های افکنه، دشت­‌های سیلابی و دشت­‌های آبرفتی درشت دانه مشاهده می­‌شود. به دلیل وجود تخلخل فراوان در رسوبات دانه درشت به طور معمول قابلیت نگهداشت آب به صورت زیرزمینی بسیار زیاد است. (ظرفیت نگهداشت آب در ایران در حدود 5000 میلیارد متر مکعب است) با توجه به گسترش وسیع چنین رسوباتی در کشور از جمله عطیه‌­های الهی محسوب می­‌شوند، می‌­توان از آنها به عنوان سدهای زیرزمینی برای ذخیره سازی نزولات جوی به صورت طبیعی و از طریق کاربست روش­‌های پخش سیلاب در پهنه مخروط­‌افکنه‌­ها در دشت دشت‌­های سیلابی به صورت مصنوعی استفاده نمود. متاسفانه در گذشته به این موضوع در کشور کمتر عنایت و توجه شده است. هر چند تلاش­‌های اولیه برای احیای آبخوان­‌ها در گذشته به صورت پراکنده در سطح کشور متداول بوده است، اما تلاش دانشمند فاضل و متعهد دکتر سید آهنگ کوثر موجب گشوده شدن فصل جدیدی در آبخوانداری در ایران گردید.

چاره جویی دکتر کوثر برای حل مشکل در عرصه پیشنهادی، استفاده از سیلاب‌­ها و پخش آنها در مخروط افکنه موجود در دشت و تزریق مصنوعی آب در آبخوان بود. با اجرای این اندیشه و ابتکار در حال حاضر، دشت گرم و سوزان گربایگان به مرتعی مشجر و جنگلی انبوه در وسعت 1365 هکتار تبدیل گردیده که در آن در طول 10 سال به علت پر آب شدن آبخوان تعداد چاه‌­های آب از 16 حلقه به 110 حلقه و وسعت اراضی کشاورزی دایر به 1500 هکتار افزایش یافته و امکان­پذیری مهاجرت معکوس روستاییان میسر گشته و سرزمینی به نام بهشت کوثر پدید آمده است.

از این رو آبخوانداری به عنوان کوششی هماهنگ و موثر در توسعه پایدار منابع طبیعی و کشاورزی نشانگر جوشش گهربار تفکر یکی از بندگان خوب خدا در تنهایی و خلوت بیابان شکل گرفته است. تا آنجا که این اندیشه می‌­رود تا آرزوی آرمان­‌شهرها را در کویر و بیابان‌­های خشک تحقق بخشد. گرچه تا دستیابی به این هدف فاصله زیادی باید طی شود، اما ابتکار و نوآوری در قالب آبخوانداری که پیرایه‌های بسیاری به آن بسته­‌اند، می­‌رود تا با بهره‌­گیری از سیلاب مهر بطلان بر تمامی پیرایه‌­ها بزند. چنین پیرایه‌­هایی با تمامی سنگینی‌­ها، آدمی را از هدف مقدس و راه درستی که برای رسیدن سریع به مقصد انتخاب نموده است باز نمی‌­دارند. اینها پیرایه­‌هایی هستند که انسان را برای رسیدن به هدف نیرومندتر می­‌سازد و حرکت یک تن را به حرکتی جماعتی مبدل می­‌سازد.

آنچه که از تفکر جاری کننده آبخوانداری در ایران در قالب پیرایه­‌های مرتبط با آن قابل تفسیر و ارائه است عبارت است از:

1. مهار علمی، سریع، ساده و اقتصادی سیلاب­‌ها و جلوگیری از زیان سیل

2. فراهم نمودن امکان استفاده بهینه از نزولات جوی و تندآب‌­ها با تأکید بر جلوگیری از هدررفت روان آب‌­های سطحی

3. استفاده از مواد محموله سیلاب­‌ها برای احیای اراضی و حاصلخیز نمودن عرصه­های غیر تولیدی

4. فراهم نمودن امکان تبدیل عرصه‌­های لم­‌یزرع به مراتع مشجر و انبوه

5. بهبود محیط زیست، توسعه رویشگاه­‌های جنگلی و مرتعی، بهبود وضعیت آب و هوا و اقلیم و فراهم نمودن زیستگاه‌­ها در مناطق بیابانی

6. توسعه منابع آب زیرزمینی و کشاورزی پایدار

7. مهار شن­زارها و تثبیت ریگ‌­های روان در مناطق کویری

8. فراهم نمودن عرصه‌­های وسیع برای اشتغال و تولید

9. افزایش تولیدات منابع طبیعی و کشاورزی و توسعه صنایع جانبی

10.فراهم نمودن زمینه مشارکت گسترده مردم در پروژه‌­های توسعه اقتصادی منابع طبیعی

11.ایجاد کانون­‌های سکونت و توسعه مناطق مسکونی تولیدی در مناطق بیابانی

12.تبیین جایگاهی نوین و دور از انتظار برای توسعه اقتصاد منابع طبیعی

13.افزایش تولید ناخالص ملی به صورت جهشی و برداشت گام­‌های موثر و مطمئن به سوی اقتصاد بدون نفت

14.تلاش هماهنگ، جامع و همسو با بهره­‌گیری از کلیه عوامل برای توسعه پایدار منابع طبیعی و کشاورزی

پایان/

۱۷ فروردین ۱۴۰۰ - ۲۰:۳۱
کد خبر: 9229

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 8 + 2 =