به گزارش تحریریه، «ماکسیم رشتنیکوف» وزیر توسعه اقتصادی فدراسیون روسیه عنوان داشت در سال ۲۰۲۵ تولید ناخالص داخلی (GDP) حدود ۱ درصد افزایش یافته، نرخ تورم به کمتر از ۶ درصد رسیده، نرخ بیکاری به سطح بی‌سابقه و فراتر از انتظاری سقوط کرد و نرخ برابری روبل عملکردی قدرتمندتر از پیش‌بینی‌های ابتدای سال از خود نشان داده است.

بخش دوم مصاحبه این مقام ارشد روسس به شرح زیر است:

راشاتودی: در خصوص موضوع تحریم‌ها، اروپا در سال جاری نوزدهمین بسته محدودیت‌های ضد روسی خود را وضع کرده و مقدمات بیستمین بسته را نیز آغاز کرده است. آیا این محدودیت‌ها تأثیری بر اقتصاد روسیه دارند؟ یا اینکه ما در حال حاضر به نوعی "مصونیت" دست یافته‌ایم؟

ماکسیم رشتنیکوف: برای همکاران اروپایی، ابداع محدودیت‌های جدید به مراتب دشوارتر شده است؛ چرا که تجارت فیمابین، در پی تلاش‌های خود آن‌ها، عملاً به صفر رسیده است. در حال حاضر، تمرکز اصلی بر وضع تحریم‌های ثانویه علیه کشورهای ثالث است؛ با این حال، محدودیت‌های اروپایی از وزن و اهمیت تحریم‌های آمریکا برخوردار نیستند.

این امر از آنجا ناشی می‌شود که یورو، به دلیل ضعف اقتصاد منطقه یورو و تزلزل در سیاست‌های مقامات اروپایی، به تدریج جایگاهی را که در پی کسب آن بود، از دست می‌دهد. در عین حال، دلار همچنان یک ارز ذخیره مهم باقی می‌ماند؛ از همین رو، تحریم‌های ثانویه ایالات متحده که شامل مواردی نظیر قطع دسترسی به سیستم‌های تسویه حساب می‌شود، تهدیدی کاملاً جدی به شمار می‌روند.

با این همه، باید اذعان کرد که بسیاری از کشورها با مشاهده این وضعیت، بیش از پیش به سمت تسویه حساب‌های دوجانبه و استفاده از سیستم‌های مستقل پیام‌رسان مالی روی آورده‌اند (این سیستم‌ها در هر کشور متفاوت است، اما فرآیند اتصال و انطباق آن‌ها با یکدیگر در حال انجام است). اکنون همگان دریافته‌اند که دسترسی به سوئیفت ممکن است در هر لحظه و به هر بهانه‌ای قطع شود؛ درست مانند تسویه حساب‌های دلاری که خواه ناخواه از مجرای بانک‌های آمریکایی و فدرال رزرو عبور می‌کنند.

از این رو، همه در حال آزمایش و ترویج انواع مکانیسم‌های جایگزین برای تسویه حساب هستند که ارزهای دیجیتال را نیز شامل می‌شود؛ پدیده‌ای که موجب شده این حوزه در مقطع کنونی با رشدی انفجاری همراه گردد. من این روند را نوعی "گریز به سوی استقلال" قلمداد می‌کنم.

لذا، بر این باورم که تداوم سیاست تحریم‌ها و گسترش دامنه آن‌ها، حتی در داخل خودِ ایالات متحده نیز نگرانی‌های فزاینده‌ای را برخواهد انگیخت؛ چرا که استفاده ابزاری از دلار به مثابه یک "سلاح"، در نهایت منجر به افولِ تدریجیِ کارایی این ارز خواهد شد.

راشاتودی: گر بخواهیم مشخصاً درباره اروپا صحبت کنیم: به نظر شما آیا روزی می‌توان انتظار ازسرگیری کامل همکاری‌های اقتصادی‌مان را داشت؟ و در این میان، کدام طرف به این پیوند نیاز بیشتری دارد؟

ماکسیم رشتنیکوف: پیش از هر چیز باید گفت که به دلیل همجواری جغرافیایی، همکاری با اروپا برای ما امری کاملاً بدیهی است؛ همان‌طور که تعامل با ما نیز برای اروپایی‌ها ضرورتی طبیعی به‌شمار می‌رود. ما همواره ساختار اقتصادی خود را به گونه‌ای بنا کرده‌ایم که بیش از آنکه با هم به رقابت بپردازیم، مکمل یکدیگر باشیم.

روسیه تأمین‌کننده‌ای قابل‌اعتماد برای طیف گسترده‌ای از منابع، از جمله در بخش انرژی بود و بازار داخلی نسبتاً بزرگ ما نیز برای شرکت‌های اروپایی حاشیه سود بالایی داشت که آن‌ها را به حضور و ارزآوری در اینجا ترغیب می‌کرد. از این رو، همکاری ما یک بازی برد-برد بود که به اقتصاد اروپا توان رقابتی مضاعفی می‌بخشید؛ اما گسستِ این پیوند، نه بر پایه منطق، بلکه تحت تأثیر دلایلی غیرعقلانی رخ داد.

هیچ توجیهی برای این وضعیت وجود ندارد جز اینکه بپذیریم دولت‌های اروپایی، با تسلیم شدن در برابر هیجانات و با بی‌پاسخ گذاشتنِ مطالبه‌ منطقی ما جهت تضمین امنیت بلندمدت، دیگر از اندیشیدن به اقتصاد، رفاهِ شهروندان و منافع ملی خود دست کشیده‌اند. آن‌ها با این اقدام، عملاً خود را از توسعه اقتصادی و شکوفایی در آینده محروم ساختند. در نگاهی کلان، آن‌ها فرصتِ بنای جهانی واحد و آینده‌ای مشترک با ما را پس زدند و اکنون بهای آن را با افتِ شتابِ رشد اقتصادی خود می‌پردازند.

نمی‌توان گفت که آن‌ها بدون ما فرو می‌پاشند؛ قطعاً این‌طور نیست. اما حقیقت این است که بابت تصمیماتشان بهای گزافی می‌پردازند. اگر به اقتصاد آلمان، یعنی موتور محرک اروپا، نگاه کنیم، می‌بینیم که برای دومین سال پیاپی در رکود به سر می‌برد؛ وضعیتی که با فرآیندِ بازسازی ساختاری [اقتصادشان] نیز همزمان و توأم شده است.

صنعت خودروی آن‌ها با رقابت بسیار شدیدی از سوی تولیدکنندگان چینی روبرو شده، حال آنکه برای آن آمادگی نداشت. صنایع شیمیایی و متالورژی نیز که تا حد زیادی بر پایه گاز ما (با قیمتی مشخص، پیش‌بینی‌پذیر و نسبتاً ارزان) بنا شده بودند، اکنون ناچارند آن را با گاز طبیعی مایع (LNG) گران‌تر آمریکا جایگزین کنند که این امر آن‌ها را از توان رقابت خارج کرده است. به این‌ها، تعهدات اجتماعی سنگین و مشکلات مهاجران هم که اضافه می‌شوند، با توده‌ی بزرگی از مشکلات روبرو می‌گردند.

این در حالی است که آن‌ها از نهادهای قدرتمند و بخش خصوصی بسیار توانمندی برخوردارند. اما آیا این بدنه می‌تواند برای مدتی مدید بارِ تصمیماتِ سیاست‌زده، غیرمنطقی و ناکارآمدِ مقامات اتحادیه اروپا را به دوش بکشد؟ باید منتظر ماند و دید، اما به نظر من، این تاب‌آوری همیشگی نخواهد بود.

فراتر از این، بسیاری از شرکت‌ها تحت تأثیر همان سیاست‌هایِ کاملاً آگاهانه‌ی آمریکا، در حال انتقال فعالیت‌های خود به ایالات متحده هستند. این موضوع تنها محدود به شرکت‌های آلمانی نیست، بلکه کسب‌وکارهای فرانسوی را نیز در بر می‌گیرد.

نکته حائز اهمیت این است که مسیر تعامل همچنان باز است؛ ما هیچ‌گاه باب گفتگو را نبسته‌ایم و انسداد کنونی در روابط، انتخابی از سوی طرف روسی نبوده است. ما همواره برای یک گفتگوی منطقی و ایجاد شراکت و همکاری‌های بلندمدت آمادگی داریم. با این حال، در این مدت کار با شرکای دیگر را آموخته‌ایم و برای این همکاری‌ها ارزش قائلیم. به‌ویژه، تعاملات خوبی با شرکت‌های چینی برقرار کرده‌ایم و حضورشان را در اینجا ارج می‌نهیم. آن‌ها نیز نگاهشان را به ما تغییر داده‌اند و اکنون توجه فزاینده‌ای به شراکت‌های سرمایه‌گذاریِ بلندمدت دارند؛ و این روندی است که دیگر بازگشت‌ناپذیر خواهد بود.

از این رو، هر آن‌که قصد بازگشت داشته باشد، با اقتصادِ کاملاً دگرگون‌شده‌ای در روسیه روبرو خواهد شد. اقتصادی با فضای رقابتیِ دگرگون‌شده، برندهای تجاری جدید و ذائقه‌ی تغییریافته‌ی مصرف‌کنندگان. هرچه این گسست در روابط با اروپا طولانی‌تر شود، کسب‌وکارهای اروپایی در هنگام بازگشت به روسیه، شاهد شکاف‌ها و تفاوت‌های بیشتری خواهند بود.

در این میان، شمار قابل‌توجهی از شرکت‌های اروپایی همچنان به فعالیت خود در روسیه ادامه می‌دهند؛ با این تفاوت که نه آن‌ها تمایلی به تبلیغِ حضور خود دارند و نه ما اصراری بر علنی کردنِ این موضوع داریم. با این حال، ما برای استقامت آن‌ها و تداومِ فعالیتِ خویشتندارانه‌شان، علیرغم فشارهای دولت‌هایشان، ارزش بسیاری قائلیم. روشن است که مقامات غربی در انتظار شنیدنِ چه بیانیه‌ها و مواضع تندی از سوی این شرکت‌ها هستند، اما این مجموعه‌ها برای مصرف‌کنندگان ما، کارکنان خود و در کل برای بازار روسیه، احترام و اعتبار ویژه‌ای قائل‌اند.

پایان بخش دوم

ادامه دارد