۲۴ شهریور ۱۴۰۰ - ۱۵:۵۹
اقتصاد ترکیه 4 برابر اقتصاد ایران نیست!

اخیرا در فضای رسانه ای مطالبی منتشر شده است که میزان غیرمنطقی انقباض اقتصاد ایران را در سه سال گذشته نشان دهد.

اخیرا در فضای رسانه ای مطالبی منتشر شده است که میزان انقباض اقتصاد ایران در سه سال گذشته را نشان دهد. در این مطلب اشاره می شود که اقتصاد ایران بر اساس داده های بانک جهانی طی حدود سه سال تقریبا ٦٠ درصد کوچک شده است و اکنون اندازه اقتصاد ایران به حدود یک چهارم اقتصاد ترکیه تنزل یافته است و مطالبی از این دست. از طرف دیگر، کم و بیش خوانده شده است و شنیده شده است و مشخصا در آخرین شماره نماگرهای منتشر شده بانک مرکزی انعکاس یافته است که اقتصاد ایران در سال ١٣٩٧ و ١٣٩٨ به ترتیب  ٥/٤ و ٦/٥ درصد رشد منفی داشته است و در سال ١٣٩٩ معادل ٣/٦ درصد رشد مثبت داشته است که در آن صورت در مجموع به معنی حدود ٨ درصد رشد منفی برای کل سه سال است. در آن صورت، چگونه اقتصاد ایران حدود ٦٠ درصد منقبض یا کوچک شده است و آیا آن ادعا از نظر آماری اشکال داشته است که کوچک شدن اقتصاد ایران را حدود ٦٠ درصد ذکر کرده است یا داده های بانک مرکزی ایران اشکال دارد؟

واقعییت آن است که هم ادعای اول از نظر آماری درست است و هم ادعای بانک مرکزی درست است. در آن صورت، ممکن است برخی فکر کنند فقط سحر و جادو می تواند چنین چیزی را امکان پذیر کند که داده های بانک جهانی کوچک شدن اقتصاد ایران را حدود ٦٠ درصد در طول ٣ سال نشان دهد اما داده های بانک مرکزی کوچک شدن اقتصاد ایران را حدود ٨ درصد نشان دهد. واقعیت آن است که هیچ سحر و جادویی در کار نیست و حقیقتاً داده های بانک مرکزی وضعیت را درست نشان می دهد و هر آدم عاقلی که نه دانش بلکه حسی از میزان فعالیت اقتصادی داشته باشد، می داند ٦٠ درصد کوچک شدن اقتصاد به هیچ وجه با مشاهدات میدانی از اقتصاد ایران جور در نمی آید. البته کوچک شدن اندازه حقیقی اقتصاد ایران به اندازه ٨ درصد هم در نوع خود فاجعه است و قصد آن نیست که آن را کم اهمیت تلقی کنیم بلکه فقط قصد آن است که تحلیل گران اقتصادی متوجه حقیقت موضوع باشند و از آشفته بودن فضای تحلیلی اقتصاد خارج شویم.

اما چرا ادعا شده است که بر اساس آمار بانک جهانی اقتصاد ایران ٦٠ درصد کوچک شده است و سایز آن از کشوری مانند امارات هم کوچکتر شده است؟ ظاهرا باید منبع این آمار داده های بانک مرکزی فدرال رزرو سنت لوئیس باشد که منبعی غنی از داده های اقتصادی همه کشورها را فراهم می کند. بر اساس داده های این منبع آماری تولید ناخالص داخلی ایران به قیمت جاری دلار در سال ٢٠١٧ حدود ٤٤٥ میلیارد دلار و در سال ٢٠٢٠ حدود ١٩٢ میلیارد دلار بوده است که همان انقباض حدود ٦٠ درصد را نشان می دهد.

اما کسانی که با محاسبات ملی آشنایی دارند، می دانند که تولید ناخالص داخلی را می توان به طرق مختلفی به دلار تبدیل کرد و نتایج کاملاً مختلفی گرفت. مثلا می توان تولید ناخالص داخلی را به قیمت جاری نشان داد یا به قیمت ثابت یا به صورت برابری قدرت خریدPPP که اعداد کاملا متفاوتی را نشان می دهد و چون ادعای اشاره شده از قیمت جاری دلار استفاده کرده است، چنین استنتاج اشتباهی را مرتکب شده است بدون آنکه داده استفاده شده اشتباه باشد.

اما از این چه نتیجه ای می توان گرفت؟ به نظر می رسد مهم ترین نتیجه چنین مطالبی که در فضای رسانه ای منتشر می شود، آن است که نهادهای تولید کننده آمار و بویژه آمار اقتصادی به سرعت و به محض تولید داده آن را منتشر نمایند تا هر ادعای عجیبی در مورد اقتصاد ایران به سرعت قابل پذیرش نشود. فراموش نکنیم که داده برای آن نیست که مردم از طریق آن پی ببرند چه بلایی سر آنها آمده است چرا که بالای ٩٩ درصد مردم اساسا آشنایی با داده های اقتصادی و نحوه تحلیل آن ندارند.مردم با درآمدی که کسب می کنند، با بیکار بودن یا شغل پیدا کردن فرزندانشان، با قیمت هایی که برای کالاها و خدمات و کیفیت آن کالاها و خدمات می پردازند، و سایر پیامدهای مشکلات اقتصادی، مصایب اقتصادی را عمیقا متوجه می شوند. داده های اقتصادی برای آن است که تحلیل گران بتوانند براساس آن روند اقتصاد را به درستی تحلیل کنند و برای آن است که سیاستگذاران از درجه توفیق خود در دستیابی به اهداف مطلع باشند و در عین حال هر تحلیل گری هر آنچه خواست تحویل فضای رسانه ای ندهد.
@rahmanieconomist

* هیات علمی دانشگاه تهران

پایان/

۲۴ شهریور ۱۴۰۰ - ۱۵:۵۹
کد خبر: 12590

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 6 + 3 =

    نظرات

    • نظرات منتشر شده: 10
    • نظرات در صف انتشار: 0
    • نظرات غیرقابل انتشار: 0
    • ناشناس IR ۲۲:۲۸ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۴
      8 2
      اقتصاد ایران دقیقاً بیش از ۱٫۴ اقتصاد ترکیه هم نیست این به وضوح می توان دید بعضی سعی دارند با کتمان واقعیات با ارقام ثابت وجاری بازی کنند اما واقعیت قابل کتمان نیست هرکس که در ایران زندگی می کند با پوست و استخوان بیش از این احساس می کند.
      • حسین صابری IR ۱۲:۱۱ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۵
        0 1
        دوست عزیز، نه تنها اقتصاد ما یک چهارم ترکیه نیست، بلکه از نظر برابری قدرت خرید (PPP)، اندازه اقتصاد ما حدودا ٢٠ درصد کوچکتر از ترکیه است.
    • سید سینا گلشنی IR ۰۴:۲۶ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۵
      4 0
      توجیه و دروغ تا کی ؟
    • احمد IR ۰۶:۲۰ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۵
      4 0
      خوب عجله نکنین بااین وضعیت عالیه اقتصاد بالاخره میشه فقط کارایرانیها شده-دروغ وتکدبییه-سالی که نکوست-ازبهارش پیداست
    • IR ۰۸:۵۰ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۵
      3 0
      شما فک کن داری راست میگی درست عین بانک مرکزی. به نظرت یک سیستم همه باهم بدون حتی یک راست دروغ میگین این چقدر باور پذیره؟
    • یزدان IR ۰۹:۴۵ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۵
      1 0
      بس کنید خسته شدیم بخدا شب میخوابم صبح ازین اینکه زنده ام و باید عین یک مفلوج ومفلوک تاشب سگ دو بزنم پشیمان میشوم تاکی وعده و وعید تا کی دروغ حیله بازی ...حیا خوب چیزیه که اونهم شما ندارید
    • اردم IR ۱۱:۱۲ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۵
      2 0
      نکته گزارش، مقایسه ایران و ترکیهو برخی کشورهای عربی بود. والا اقتصاد ایران صفر هم بشود کک اقان نمی گزد!!
    • ایلیا IR ۱۱:۴۴ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۵
      2 0
      شاید با ارقام روی کاغذ بتوان قدرت اقتصادی ترکیه را زیر سوال برد اما واقعیت اینه که قدرت اقتصادی ترکیه که نه نفتی داره، نه گازی و نه منابع طبیعیش اندازه ایرانه، خیلی بیشتر از ایرانه. همین که کسی تو ایران وضعیت اقتصادیش خوب میشه سریع جمع میکنه میره ترکیه، خودش نشون دهنده عقب ماندگی اقتصادی ایران در برابر ترکیه هستش
    • IR ۰۹:۵۶ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۶
      0 0
      برابری قدرت دیگه چه صیغه ای هست؟؟ داخل ایران تو قدرت خرید داری مهم نیست. مهم خارج از ایرانه.
    • سجاد US ۱۰:۱۵ - ۱۴۰۰/۰۶/۲۶
      0 0
      به نظر من اقتصاد ایران ۱/۵ترکیه میباشد.