به گزارش تحریریه، پس از جنگ آمریکا علیه ایران، «شی جینپینگ» رئیسجمهور چین، در چارچوب ترویج «ابتکار امنیت جهانی چین» بهعنوان جایگزینی برای رویکرد غربی، ابتکار چهار مادهای را برای صلح و ثبات در خاورمیانه پیشنهاد کرد.
تارنمای «مدرن دیپلماسی» در این زمینه آورده است:
در راستای ترویج «ابتکار امنیت جهانی چین» (GSI) بهعنوان جایگزینی برای رویکرد غرب، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در اواسط آوریل ۲۰۲۶، پس از افزایش تنشها در خاورمیانه و جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، ابتکار چهارگانهای را برای صلح و ثبات در خاورمیانه مطرح کرد. این ابتکار با هدف ارائه «حکمت چینی» برای حل مناقشات بر اساس اصل حاکمیت و توسعه، در تقابل با آنچه چین «ائتلافهای بیثباتکننده غربی» میخواند، طراحی شده است.
شی جینپینگ این ابتکار را در دیدار خود با «خالد بن محمد آل نهیان»، ولیعهد ابوظبی، در اواسط آوریل ۲۰۲۶، مطرح و تشریح کرد. او در این دیدار طرحی چهاربندی را با هدف حفظ و ترویج صلح و ثبات در خاورمیانه بیان نمود. این ابتکار در چارچوب تلاشهای پکن برای تقویت نقش خود بهعنوان میانجی دیپلماتیک پس از افزایش تنشها در منطقه مطرح شده است.
چهار ابتکار صلح شی جینپینگ برای سال ۲۰۲۶ عبارتند از:
1. پایبندی به اصل همزیستی مسالمتآمیز، حمایت از کشورهای خلیج فارس و خاورمیانه در جهت بهبود روابط و ایجاد ساختار امنیتی جامع، همکاریمحور و پایدار در منطقه، با تأکید بر این اصل که کشورهای منطقه همسایهاند و جغرافیای آنها قابلتغییر نیست.
2. پایبندی به اصل حاکمیت ملی، از طریق حمایت و احترام چین به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها و مخالفت با هرگونه مداخله در امور داخلی آنها، در عین تأکید بر حفاظت از امنیت کشورها، مردم، زیرساختها و مؤسسات آنها.
3. تعهد کامل چین به اصل حاکمیت قانون بینالملل، با پایبندی به هنجارهای اساسی روابط بینالملل و حمایت از نظام جهانی مبتنی بر سازمان ملل متحد، بهمنظور جلوگیری از بازگشت به «قانون جنگل».
4. آشتی میان توسعه و امنیت، با تأکید بر اینکه امنیت پیششرط توسعه است و باید محیطی مساعد برای توسعه اقتصادی پایدار فراهم شود تا ثبات بلندمدت تضمین گردد.
این اقدامات چین، بخشی از تلاشهای پکن برای معرفی «ابتکار امنیت جهانی» بهعنوان جایگزینی در برابر رویکرد غربی در حل مناقشات است و پاسخی مستقیم از سوی چین به سیاستهای غرب و ایالات متحده تلقی میشود.
این پیشنهادهای صلح چینی در بستر انتقاد پکن از محاصره آمریکا بر بنادر ایران شکل گرفت؛ اقدامی که چین آن را «خطرناک و غیرمسئولانه» توصیف کرد. چین با ارائه الگویی از «مدل امنیتی چینی»، میکوشد خود را بهعنوان شریکی معرفی کند که بهجای تکیه بر ائتلافهای نظامی، به صلح و گفتوگو پایبند است؛ ائتلافهایی که پکن آنها را تهدیدی برای امنیت جهانی میداند.
علاوه بر این، این ابتکار بهدنبال تقویت «اعلامیه پکن» است. چین میکوشد با بهرهگیری از این طرح، نقش خود را بهعنوان میانجی رسمی، پس از تلاشهای قبلی برای میانجیگری بین ایران و عربستان سعودی و همچنین گروههای فلسطینی، تثبیت کند.
به این ترتیب، ابتکار چین بهعنوان پاسخی مستقیم به تشدید تنشها در منطقه خلیج فارس و ایران و اقدامی متقابل در برابر محاصره آمریکا پدیدار شد. وزارت خارجه چین، محاصره بنادر ایران و تنگه هرمز از سوی آمریکا را «خطرناک و غیرمسئولانه» دانست که امنیت دریانوردی در این تنگه حیاتی را تهدید میکند.
بهویژه پس از شکست مذاکرات آمریکا با ایران و اعلام «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر اعمال محاصره دریایی بنادر ایران در ۱۲ آوریل ۲۰۲۶، پس از فروپاشی مذاکرات صلح در اسلامآباد (پاکستان)، چین وارد میدان شد تا بهعنوان میانجی بینالمللی عمل کند.
در نتیجه، چین میکوشد مدل خود را ترویج دهد و خود را در قالب «شریک صلحطلب متمرکز بر گفتوگو و اقتصاد» معرفی کند؛ در مقابل الگوی غربی که متکی بر ائتلافهای نظامی است و به باور پکن، تهدیدی برای امنیت جهانی محسوب میشود.
در این چارچوب، چین سعی دارد از موفقیتهای دیپلماتیک پیشین خود برای تقویت نقش میانجیگرانهاش، بهویژه در ترویج «اعلامیه پکن»، بهره گیرد؛ اقدامی مشابه با میانجیگری میان ایران و عربستان سعودی. بر پایه توافق «پکن ۲۰۲۳» با هدف عادیسازی روابط، چین بهدنبال افزایش نقش خود در منطقه خلیج فارس است.
همچنین، چین تلاش میکند «اعلامیه پکن» در ژوئیه ۲۰۲۴ را، که با هدف پایاندادن به اختلافات داخلی فلسطین، آشتی میان جناحهای فلسطینی و تشکیل دولت وحدت ملی امضا شد، به نمونهای از الگوی میانجیگری خود برای حل درگیریهای پیچیده تبدیل کند.
پیشنهاد جدید ضمن تقویت اعلامیه پکن، به دنبال آن است تا این توافق جناحی را به ابتکاری رسمی و دارای حمایت بینالمللی تبدیل کند و نقش چین را بهعنوان میانجی کلیدی در مسئله فلسطین نیز تثبیت نماید.
این اقدامات بخشی از راهبرد کلی چین برای ترویج «ابتکار امنیت جهانی» (GSI) در دوره ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶ بهعنوان جایگزینی برای رویکرد غربی است. طبق این راهبرد، چین بر رد ذهنیت جنگ سرد تأکید دارد و از ائتلافهای نظامی واشنگتن مانند پیمان سهجانبه امنیتی «آکوس» میان آمریکا، استرالیا و بریتانیا، و نیز ائتلافهای نظامی در خاورمیانه انتقاد میکند.
چین همچنین بر مفهوم «امنیت تجزیهناپذیر» تأکید دارد، بدین معنا که امنیت هیچ کشوری نباید به بهای ناامنی کشورهای دیگر حاصل شود.
در نهایت، چین از طریق میانجیگری و توسعه اقتصادی به دنبال نفوذ است و میکوشد خود را بهعنوان ابرقدرت جایگزینی معرفی کند که قادر است ریشههای مناقشات را از طریق توسعه، و نه تهدید به زور، برطرف سازد.
پایان/
نظر شما