به گزارش تحریریه، گاردین در تحلیل خود مذاکرات روز گذشته ایران و آمریکا در عمان را خوب ارزیابی کرد و عنوان داشت بر اساس اعلام مقامات ایرانی و میزبان عمانی، مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا درباره برنامه هستهای ایران روز جمعه با توافق کلی بر تداوم مسیر دیپلماتیک و احتمال برگزاری دورهای بعدی در روزهای آتی به پایان رسید.
در این گزارش می خوانیم:
«عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران، با بیان اینکه از نتیجه مذاکرات «آسودهخاطر» است، هشت ساعت گفتوگو را «آغاز خوب» توصیف کرد که در «فضایی مثبت» برگزار شد. وی افزود تداوم مذاکرات منوط به مشورتهای بیشتر در تهران و واشنگتن است، اما تأکید کرد ایران بر این اصل پافشاری کرده که «هرگونه گفتوگو مستلزم دوری از تهدید» است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، این مذاکرات را «بسیار خوب» ارزیابی کرد و از برگزاری نشست دیگری در اوایل هفته آینده خبر داد. اما وی در گفتوگویی Air Force One هشدار داد «اگر به توافق نرسند، عواقب بسیار سنگینی در انتظارشان خواهد بود.»
این نخستین گفتوگوی مستقیم ایران و آمریکا پس از حمله مشترک نظامی واشنگتن و اسرائیل به تأسیسات هستهای و مراکز سیاسی ایران در ژوئن سال گذشته محسوب میشود.
ترامپ در هفتههای اخیر با گسیل ناوگان گستردهای به منطقه _با محوریت گروه ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن_ مواضع تهاجمی خود را تشدید کرده بود. وی در جریان اعتراضات سراسری دی ماه در ایران به معترضان قول داده بود «کمک در راه است».
ایران که ماه گذشته شاهد ناآرامیهای گسترده و سرکوب معترضان بود، بر محدود بودن موضوع مذاکرات به تضمینهای غیرنظامی بودن برنامه هستهای تأکید داشت و خواستار عدم طرح موضوعاتی مانند حقوق بشر، برنامه موشکی یا حمایت از گروههای منطقهای از جمله حماس، حزبالله و حوثیها شد.
عراقچی تصریح کرد: «مذاکرات ما منحصراً هستهای است و هیچ موضوع دیگری با آمریکا در میان نمیگذاریم.»
مذاکرات غیرمستقیم در مسقط با میانجیگری وزیر خارجه عمان، بدر البوسعیدی و در قالب جلسات جداگانه با دو طرف برگزار شد. تیم آمریکا را استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، و جارِد کوشنر، داماد رئیسجمهور، هدایت میکردند.
حضور دریابد برد کوپر، فرمانده نیروی مرکزی آمریکا (سنتکام)، نیز نشاندهنده اولویتبندی اهرم نظامی در راهبرد دیپلماتیک ترامپ ارزیابی شد.
بیانیه عمان:
البوسعیدی در بیانیهای اعلام کرد: «این مشورتها بر فراهم کردن بستر مناسب برای ازسرگیری مذاکرات فنی و دیپلماتیک متمرکز بود و بر اهمیت این گفتوگوها و عزم طرفین برای دستیابی به امنیت و ثبات پایدار تأکید داشت.»
عمق بیاعتمادی:
اعتماد متقابل از زمانی که آمریکا حمایت خود از حمله نظامی اسرائیل به ایران را تنها چند روز قبل از دور ششم مذاکرات در ژوئن ۲۰۲۳ اعلام کرد، به حداقل رسیده است.
عراقچی با اشاره به این مسئله گفت: «پس از هشت ماه پرتنش و وقوع جنگ، ازسرگیری گفتوگو کار سادهای نیست. بیاعتمادی عمیق موجود چالشی جدی است که باید ابتدا بر آن غلبه کنیم.»
اختلاف در چارچوب مذاکرات:
درحالی که واشنگتن خواستار گسترش موضوع مذاکرات به مسائل منطقهای و حقوق بشری بود _ و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا هم روز چهارشنبه بر این موضوع تأکید کرده بود_ ایران توانست در این دور از مذاکرات بر محدود ماندن بحث به موضوع هستهای تأکید کند.
دغدغههای ایران:
· دریافت تضمینهای لازم درباره عدم دنبال کردن سیاست تغییر رژیم از سوی آمریکا
· عدم پذیرش مذاکرات چندجانبه با حضور کشورهای عربی منطقه
· حفظ حق غنیسازی اورانیوم در خاک ایران به عنوان خط قرمز غیرقابل مذاکره
· کسب امتیازات در زمینه کاهش تحریمها در قبال پذیرش پروتکلهای نظارتی جدید
زمینه اقتصادی مذاکرات:
ارزش ریال در برابر دلار از زمان حملات ژوئن ۵۰درصد کاهش یافته و تورم مواد غذایی به مرز ۱۰۰درصد رسیده است. این شرایط اقتصادی یکی از عوامل اصلی اعتراضات دیماه بود که با سرکوب خونین مواجه شد.
ابزارهای فشار متقابل:
ترامپ بارها تهدید به حمله نظامی از ناوگان دریایی خود کرده، درحالی که ایران پایگاههای آمریکا و متحدانش در منطقه را هدف احتمالی تلافیجویانه معرفی کرده است. واشنگتن ماه گذشته به دلیل نگرانی از توان پاسخدهی گسترده ایران از حمله مستقیم خودداری کرد.
چشمانداز آینده:
طرفین برای دور بعدی مذاکرات در حال رایزنی هستند، اما شکاف عمیق در موضوعات مورد بحث و فقدان اعتماد پایه، مسیر پیشرو را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
پایان/
نظر شما