به گزارش تحریریه، «شورای روابط خارجی» در بررسی وضعیت و نگرانیهای بینالمللی درباره تواناییهای هستهای و موشکی ایران تأکید میکند که ایران هنوز فاقد سلاح هستهای است، اما زیرساخت و دانش فنی لازم برای تولید آن در مدتی نسبتاً کوتاه را داراست. برنامه هستهای ایران پس از خروج آمریکا از برجام در ۲۰۱۸ گسترش یافته و نگرانیها درباره «شکستن بیرونی» و دستیابی به سلاح هستهای را افزایش داده است.
حملات نظامی اسرائیل و آمریکا در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ به تأسیسات هستهای ایران، اگرچه از سوی واشنگتن «نابودی کامل» اعلام شد، اما تصاویر ماهوارهای نشان از بازسازی این سایتها دارد. گفتوگوهای جدید در عمان در سال ۲۰۲۶ بر محدودسازی غنیسازی اورانیوم، برنامه موشکی و حمایت از گروههای نیابتی متمرکز است، اما موضع سختگیرانه رهبر ایران و تلاش برای بازسازی برنامه هستهای، چشمانداز موفقیت آن را نامشخص میکند.
چکیده راهبردی (بخشهای مهم):
بسیاری از کارشناسان هشدار میدهند دستیابی ایران به سلاح هستهای برای منطقه بیثباتکننده خواهد بود. نگرانی اصلی این است که این امر تهدیدی بزرگ یا حتی وجودی برای اسرائیل ایجاد کند، همان عاملی که اسرائیل را به حمله گسترده به تأسیسات ایران در ژوئن ۲۰۲۵ سوق داد. در مقابل، برخی معتقدند ایران با حمله هستهای به اسرائیل، در واقع نابودی خود را تضمین میکند. در هر صورت، احتمال محاسبه اشتباه و درگیری هستهای وجود دارد. یک نگرانی دیگر، تشویق رقبای منطقهای مانند عربستان به آغاز برنامه هستهای خودشان است.
ایران هنوز سلاح هستهای ندارد، اما سابقه طولانی در تحقیقات مخفی هستهای دارد. تحلیلگران غربی معتقدند این کشور در صورت تصمیم رهبران، دانش و زیرساخت تولید سلاح در مدتی نسبتاً کوتاه را داراست. آمریکا و متحدانش، ایران را تهدیدی اولیه و دستیابی آن به سلاح هستهای را سناریویی تحولبرانگیز میدانند که باید به هر قیمت از آن جلوگیری کرد.
هشدارها در اکتبر ۲۰۲۴ و پس از حمله موشکی گسترده ایران به اسرائیل و تلافی اسرائیل افزایش یافت. اسرائیل بزرگترین حمله مستقیم خود به تأسیسات دفاع هوایی و موشکی ایران را انجام داد. سپس در ژوئن ۲۰۲۵، اسرائیل عملیات «شیر خیزان» را علیه زیرساختهای حیاتی هستهای و نظامی ایران از جمله سایت نطنز آغاز کرد. اندکی بعد، آمریکا در عملیات «چکش نیمهشب»، چندین سایت هستهای ایران را هدف قرار داد.
پیش از این حملات، دو طرف برای گفتوگو در عمان اعلام آمادگی کرده بودند، اما مذاکرات نتیجهای نداشت. تا آن زمان، ایران پس از خروج آمریکا از برجام، از مذاکره با واشنگتن خودداری کرده بود. اما گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مه ۲۰۲۵ حاکی از افزایش ۵۰ درصدی ذخایر اورانیوم نزدیک به درجه سلاح ایران طی سه ماه بود. این امر ایران را تنها یک گام تا داشتن اورانیوم کافی برای ده سلاح هستهای دور میگذاشت و محرک عملیات نظامی آمریکا شد.
پس از حملات، کاخ سفید نابودی کامل سایتهای ایران را اعلام کرد، اما تصاویر ماهوارهای نشان از بازسازی سایتها دارد و ایران احیای برنامه هستهای خود را اعلام کرده است. گفتوگوها در سال ۲۰۲۶ و همزمان با اعتراضات داخلی در ایران از سر گرفته شد.
مذاکرات فوریه ۲۰۲۶ در عمان بر کسب تعهدات ایران برای محدود کردن غنیسازی اورانیوم، برنامه موشکی و حمایت از گروههای نیابتی متمرکز است. آمریکا شرط موفقیت مذاکرات را پرداختن به موضوعاتی فراتر از هستهای، از جمله رفتار با مردم ایران میداند. وزیر خارجه ایران پیش از مذاکرات با شرط عدم توسعه سلاح موافقت کرد، اما خواستار لغو تحریمها شد. در مقابل، رهبر ایران مذاکرات را «مهمل» خوانده و گفته ایران برای غنیسازی منتظر اجازه دیگران نیست.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده همکاری ایران در چندین زمینه «کمتر از رضایتبخش» است و کشورها نمیتوانند بخشی از پیمان منع گسترش را انتخاب کنند. این آژانس همچنین در انجام بازرسیها در برخی مناطق ایران به دلیل ناآرامیهای داخلی با مشکل مواجه شده است.
منبع: کانال مرکز مطالعات رسانههای بینالمللی
نظر شما