به گزارش تحریریه، روزنامه الکترونیکی «رای الیوم»، در گزارشی به قلم «عبدالله حسن زید»، روزنامهنگار و پژوهشگر روابط بینالملل، درباره عقبنشینی نیروهای سوریه از پایگاه «التنف» در سوریه آورده است: پایگاه التنف در مرز سوریه، عراق و اردن واقع شده است. این موقعیت سبب شده است آمریکا در منطقه ارتباط زمینی حیاتی داشته باشد و منافع راهبردی خود را در منطقه تأمین کند.
هدف اساسی از حضور در این پایگاه، قطع راه ارتباط کمکهای ایران از طریق عراق به سوریه و لبنان است تا این کمکها به گروههای نیابتی ایران در منطقه، بهویژه حزبالله، نرسد. این موضوع سبب شد آمریکا پیش از این نتواند از این پایگاه چشمپوشی کند. تحمیل منطقه عدم درگیری در شعاع ۵ کیلومتری این پایگاه سبب شده بود این منطقه به حوزه نفوذ آمریکا در سوریه تبدیل شود و آمریکا از این منطقه به همپیمانان خود، از جمله نیروهای دموکراتیک سوریه، کمک کند.
پیامدهای امنیتی عقبنشینی نیروهای آمریکا از پایگاه التنف
نگرانیهای بسیاری درباره عقبنشینی نیروهای آمریکا از این پایگاه وجود دارد که برجستهترین آن، پرونده گروه تروریستی داعش است، زیرا التنف در عمق بیابانهای سوریه واقع شده است و این منطقه مرکز فعالیت داعش به شمار میرود. اکنون با عقبنشینی نیروهای آمریکا این سؤال مطرح میشود که آیا دولت جدید سوریه میتواند این خلأ را پر کند و با داعش مبارزه کند و جلوی سوءاستفاده این گروه را، بهویژه در شرایط نابسامان کنونی سوریه، بگیرد.
اصول درگیری تغییر کرده است. عقبنشینی به مفهوم خارج شدن منطقه از پوشش هوایی آمریکا است. این موضوع زمینه تهدید رژیم اسرائیل را بیشتر میکند و بستر را برای نادیده گرفتن حریم هوایی کشورهای منطقه فراهم میکند.
ابعاد دیپلماتیک
روزنامهنگار سوری نوشت: من بر این باورم که این عقبنشینی بدون هیچگونه امتیازخواهی، شاید بخشی از توافق بزرگ میان آمریکا و روسیه باشد. نباید از وضعیت پیچیده منطقه چشمپوشی کرد. باید پروندههای پیچیدهای مانند پروندههای ایران، سوریه، لبنان، یمن، عراق و جنگ در نوار غزه نیز در این زمینه مورد توجه قرار گیرد. از سوی دیگر، به عقبنشینی آمریکا از پایگاه التنف بهعنوان اقدامی برای اعتمادسازی میان آمریکا و دولت سوریه نگریسته میشود، زیرا در سفر «احمد الشرع» رئیس دولت موقت سوریه به واشنگتن، ترامپ از وی با گرمی استقبال کرده است و پس از سفر الشرع، روابط روسیه و سوریه نیز ادامه یافت. اگر از جنبه قانونی و حقوقی به موضوع نگریسته شود، حضور نیروهای آمریکا در التنف غیرقانونی و بهمنزله اشغال این کشور است.
تأثیر بر قدرتهای منطقهای
در بعد منطقهای، مهمترین موضوعی که در عقبنشینی نیروهای آمریکایی مورد توجه است، محور دمشق–بغداد–بیروت است. ایران با وجود از دست دادن «بشار اسد» بهعنوان همپیمان خود، به این عقبنشینی بهعنوان یک تحول مثبت نگاه میکند. اما این عقبنشینی برای اردن، بهویژه درباره پرونده مواد مخدر و دستگیری شبکههای قاچاق در منطقه، به یک نگرانی تبدیل شده است.
عراق نیز که از خطرات قدرتگیری گروههای تروریستی رنج میبرد، نگران است گروه تروریستی داعش از این منطقه بهعنوان سرزمین ی بکر برای قدرتیابی خود سوءاستفاده کند. آمریکا نیز شاید به دلیل کاهش هزینهها و آرایش جدید نیروها در منطقه متناسب با مرحله آینده، نیروهای خود را از این پایگاه خارج کرده است. سوریه نیز این عقبنشینی را یک پیروزی برای دولت جدید این کشور میداند و معتقد است آمریکا با این اقدام در مسیر اعتمادسازی با دولت سوریه گام برداشته است. روسیه نیز عقبنشینی نیروهای آمریکایی را پیروزی بر رقیب خود در منطقه بیابانی سوریه میداند و پس از این، بهتنهایی در سرزمینهای سوریه حضور گستردهای خواهد داشت.
بهطور کلی، پایگاه التنف هیچگاه پایگاهی برای مبارزه با داعش نبوده است، بلکه برج مراقبت پیشرفتهای برای آمریکا در منطقه، بهمنظور تقویت حضور و تأمین منافع، بوده است. عقبنشینی از این پایگاه شکست راهبردی به شمار میرود. نمیتوان عقبنشینی آمریکا از این پایگاه را در روابط بینالملل با منطق سود و زیان اندک تحلیل کرد، بلکه آمریکا در حال اولویتبندی راهبردهای خود است. آمریکا اکنون دکترین کاهش حضور نظامی مستقیم در کانونهای تنش سنتی را در دستور کار قرار داده است تا بر پروندههای اساسی در مناطق اقیانوس آرام و هند تمرکز کند.
برنده بزرگ عقبنشینی آمریکا
عبدالله حسن زید در پایان نوشت: از جنبه ژئوپلیتیکی، دولت سوریه و همپیمانان آن بزرگترین برنده این عقبنشینی هستند، زیرا آنها کنترل این منطقه و مناطق مرزی را در اختیار خواهند گرفت. اما باید بر نکته مهمی متمرکز شد و نسبت به خلأ امنیتی در منطقه هشیار بود. برنده این عقبنشینی طرفی است که بتواند با قدرت، فعالیت داعش در منطقه را مهار کند و مانع از تبدیل این منطقه به کانون درگیری شبهنظامیان گوناگون شود. همچنین این عقبنشینی برای روسیه هم بهعنوان تنها تضمینکننده امنیت منطقه، نقش بزرگی خواهد داد.
پایان/
نظر شما