به گزارش تحریریه «رحمة العزه» وکیل و نویسنده اردنی طی یک گزارش تحلیلی در روزنامه الکترونیکی «رای الیوم» نوشت: به نظر نمی رسد تحولات اخیر ایران از جمله اعتراض ها در دانشگاه ها، وخامت اوضاع اقتصادی، مذاکرات نافرجام هسته ای، حضور و جنگ نظامی و موضع گیری های بین المللی درباره تغییر نظام رویدادهایی جدا از هم باشند. می توان این تحولات را یک تابلویی در نظر گرفت که همزمان سه روند فشار اجتماعی داخلی، فشار مذاکره و دیپلماسی و فشار بازدارندگی نظامی در آن جریان دارد. همزمانی این روندها نشان می دهد ایران در شرایط کنوبی در خطرناکترین مراحل خود پس از سال ۱۹۷۹ به سر می برد.

برخلاف تصور رایج در غرب، نظام ایران در آستانه سقوط نیست، بلکه شناختن جایگاه ایران در عرصه بین المللی به موضوع تنش تبدیل شده است. شاخص های ساختار نظام نشان می دهد این تحلیل درستی نیست که اعتراض ها آغازی برای سقوط نظام است. نظام ها معمولا زمانی که سه مولفه شکاف میان نخبگان حاکم، فروپاشی دستگاه امنیتی و فقدان مشروعیت اجتماعی فراهم باشد، سقوط می کنند.

طبق این شاخص ها درباره ایران، دستگاه امنیتی ایدئولوژیک هنوز هم یکپارچه و منسجم است و شکاف سرنوشت سازی میان نخبگان وجود ندارد و نظام هم از مشروعیت اجتماعی برخوردار است. با توجه به این مسائل، اعتراض ها و تحرکات مردمی شبیه انقلاب هایی نیست که نظام ها را تغییر می دهد بلکه این اعتراض ها فشار سیاسی داخلی همزمان با مذاکرات میان آمریکا و ایران بوده است. در چارچوب دیپلماسی، فضای اجبار و اکراهی که هدف اصلی از آن افزایش هزینه مخالفت با امتیاز دهی است بود. اعتراض ها به عنوان جایگزینی کم هزینه تر از جنگ بررسی می شد.

به اعتقاد وی، اگر فشار داخلی موفقیت آمیز باشد، رفتارها بدون درگیری نظامی تغییر خواهد کرد و اگر هم این فشارها با شکست همراه شود بحران به مرحله تنش کم دامنه ای منتقل خواهد شد.

تحلیلگر اردنی افزود: اعتراض های داخلی به دلیل ناگواری اوضاع اقتصادی، بیکاری و افزایش قیمت ها آغاز شد اما این اعتراض ها به دلیل دخالت خارجی افزایش یافت. آمریکا و رژیم اسرائیل از این اعتراض ها به عنوان ابزار فشاری در مذاکرات استفاده می کردند تا رفتار راهبردی ایران را به تدریج بدون درگیری مستقیم تغییر دهند. در این چارچوب می توان به برنامه هسته ای به عنوان یک برنامه دوکاربرده شامل مشروعیت داخلی و رمز استقلال و بازدارندگی خارجی و جلوگیری از فروپاشی نظام نگاه کرد. در نتیجه هرگونه کوتاه آمدن در برنامه هسته ای یا موشکی و نفوذ منطقه ای تنها امتیازی در مذاکرات برای برداشتن تحریم ها نخواهد بود بلک یک رویداد است که به فلسفه نظام در ایران لطمه می زند.

وی نتیجه گرفت: با توجه به همه این مسائل و تحلیل ها ایران در آستانه دگرگونی کلان یا فروپاشی نیست. بلکه این کشور در پیچ تاریخی مربوط به تعیین جایگاه آن در نظام جهانی جدید قرار دارد. اعتراض ها، تحریم ها، مذاکرات و جنگ رونده های جدا از هم نیستند. بلکه ابزارهایی در چارچوب یک اقدام برای وارد کردن ایران از یک کشور انقلابی مستقل به کشوری تاثیرگذار در موازنه بین المللی است.

پایان/