به گزارش تحریریه، تارنمای «ای بی سی نیوز» (ABC News) آمریکا در تحلیلی به دلایل اهمیت موضوع غنی‌سازی اورانیوم ایران برای آمریکا پرداخته و آورده است:

رئیس‌جمهور دونالد ترامپ روز جمعه وعده داد که «گرد و غبار هسته‌ای» ایران را از بین ببرد، به عنوان بخشی از تلاشی برای تضمین اینکه این کشور هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند.

یک روز پیش، ترامپ به خبرنگاران در کاخ سفید گفت که ایران موافقت کرده «گرد و غبار هسته‌ای که خیلی در اعماق زمین است را به ما بازگرداند»، این عبارتی است که او برای اشاره به اورانیوم با غنای بالا در ایران استفاده می‌کند.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، روز جمعه در تلویزیون دولتی ایران به شدت این ادعای ترامپ را رد کرد. بقائی گفت: «اورانیوم غنی‌شده ایران تحت هیچ شرایطی قرار نیست به هیچ‌جا منتقل شود.»

به نظر می‌رسد برنامهٔ هسته‌ای ایران همچنان یک نقطهٔ مهم اختلاف در رویارویی میان دو طرف باشد، در حالی‌که آتش‌بس میان آمریکا و ایران به مهلت روز سه‌شنبه نزدیک می‌شود.

ایران می‌گوید برنامهٔ هسته‌ای‌اش برای اهداف صلح‌آمیز، مانند تولید انرژی است.

در ادامه آنچه باید دربارهٔ اورانیوم غنی‌شده ایران و نقش آن در درگیری خاورمیانه بدانید، آمده است.

اورانیوم غنی‌شده چیست؟

اورانیوم شامل سه ایزوتوپ طبیعی است که تنها یکی از آنها برای تولید انرژی یا ساخت سلاح هسته‌ای استفاده می‌شود. این ایزوتوپ نادر که U-235 نام دارد، کمتر از ۱ درصد ایزوتوپ‌های موجود در اورانیوم طبیعی را تشکیل می‌دهد. فرایند غنی‌سازی اورانیوم سهم U-235 را افزایش می‌دهد.

بر اساس اطلاعات «مرکز کنترل تسلیحات و عدم‌گسترش»، راکتورهای تجاری هسته‌ای که برای تولید برق استفاده می‌شوند، معمولاً با سوختی کار می‌کنند که غنای آن بین ۳ تا ۵ درصد است.

«هاوارد هال» استاد امنیت هسته‌ای در دانشگاه تنسی، به شبکه ABC News عنوان داشت که غنی‌سازی اورانیوم در سطح موردنیاز برای ساخت سلاح حدود ۹۰ درصد است، هرچند یک سلاح ابتدایی را می‌توان با اورانیوم با غنای کمتر نیز ساخت.

وی افزود: در سطح ۹۰ درصد هیچ چیز جادویی وجود ندارد.

چگونه اورانیوم غنی می‌شود؟

اورانیوم معمولاً با استفاده از سانتریفیوژها غنی می‌شود، که سیلندرهای هستند که بسیار سریع‌ می چرخند. اپراتورها گاز اورانیوم را وارد سانتریفیوژهایی می‌کنند که با سرعت ۵۰ هزار تا ۷۰ هزار دور در دقیقه می‌چرخند،

آنا اریکسون، استاد مهندسی هسته‌ای و رادیولوژیک در مؤسسه فناوری جورجیا، می گوید: وقتی گاز با چنین سرعتی می‌چرخد، اتم‌های کمی سنگین‌تر به سمت دیواره بیرونی رانده می‌شوند. اتم‌های اندکی سبک‌تر U-235 بیشتر در مرکز متمرکز می‌مانند. شما این دو جریان را جداگانه استخراج می‌کنید.

اریکسون افزود دانشمندان با استفاده از زنجیره‌ای از سانتریفیوژها، به‌تدریج ماده‌ای تولید می‌کنند که سهم بیشتری از اتم‌های U-235 دارد.

او گفت هدف از غنی‌سازی اورانیوم «رسیدن به غلظت بالاتر ایزوتوپی است که واقعاً می‌خواهید.»

ایران چه درجه‌ای از اورانیوم غنی‌شده دارد و چقدر به سطح تسلیحاتی نزدیک است؟

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نهاد نظارتی سازمان ملل، در گزارشی که فوریه منتشر کرد، اعلام داشت ایران تا ژوئن ۲۰۲۵ حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشت

اریکسون گفت این مقدار اورانیوم در صورت غنی‌سازی تا سطح تسلیحاتی، برای ساخت ۹ یا ۱۰ بمب هسته‌ای کافی است.

تحلیلگران به ABC News گفتند که گام نهایی غنی‌سازی اورانیوم از ۶۰ درصد به ۹۰ درصد، در مقایسه با کل فرایند غنی‌سازی، کاری نسبتاً کوچک است.

هال معتقد است «راز غنی‌سازی اورانیوم این است که بخش عمدهٔ کار در تبدیل اورانیوم طبیعی به اورانیوم با غنای پایین انجام می‌شود.»

وی افزود هرچه روند غنی‌سازی جلوتر می‌رود، پیشرفت سریع‌تر می‌شود. شما گام‌های کوچکی دارید که دوباره و دوباره ضرب می‌شوند—مثل بهرهٔ مرکب.

گروه تحقیقاتی مستقل «مؤسسه صلح بین‌المللی استکهلم» در گزارشی فاصلهٔ غنای ۶۰ درصد تا سطح تسلیحاتی را «بسیار کوتاه» توصیف کرد.

در ماه مارس، «استیو ویتکاف» فرستاده ویژه ایالات متحده در امور خاورمیانه، گفت اورانیوم ۶۰ درصدی ظرف حدود یک هفته می‌تواند به سطح تسلیحاتی برسد و اورانیوم ۲۰ درصدی ظرف سه تا چهار هفته.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) در ماه فوریه اعلام کرد، همچنین ذخایر اورانیوم ایران شامل حدود ۹,۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای کمتر نیز بوده است که بیشتر آن دارای غلظتی در سطح ۵ درصد یا کمتر است.

آژانس اعلام کرد از آن زمان تاکنون نتوانسته موجودی هسته‌ای ایران را راستی‌آزمایی کند و نیاز به بازرسی را «مدت‌هاست که طبق رویهٔ استاندارد پادمان‌ها، به تأخیر افتاده» توصیف کرد.

در ماه ژوئن، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قطعنامه‌ای تصویب کرد که در آن اعلام شد ایران توافقات مربوط به عدم‌اشاعه (NPT) را نقض کرده و به‌طور غیرقانونی در حال انباشت اورانیوم غنی‌شده است.

آیا ایران توانایی غنی‌سازی بیشتر اورانیوم را دارد؟

برخی تحلیل‌گران اعلام کرده اند ادامهٔ غنی‌سازی نیازمند سانتریفیوژهای فعال است، اما ظرفیت فعلی برنامهٔ هسته‌ای ایران نامشخص است.

تأسیسات اصلی هسته‌ای ایران در جریان جنگ ۱۲ روزهٔ ماه ژوئن و نیز در درگیری‌های کنونی هدف حمله قرار گرفته‌اند.

ترامپ در ماه ژوئن گفت: تأسیسات کلیدی غنی‌سازی اورانیوم ایران به‌طور کامل و مطلق نابود شده‌اند.

پس از حمله، ترامپ گفت رهبران ایران تلاش کردند برنامهٔ هسته‌ای خود را در مکانی کاملاً متفاوت بازسازی کنند، که نشان می‌دهد آن‌ها «هیچ قصدی برای کنار گذاشتن پیگیری سلاح هسته‌ای ندارند».

برخی تحلیلگران گفتند وضعیت دقیق این برنامه نامشخص است.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ماه فوریه اعلام کرد که نمی‌تواند “موجودی سانتریفیوژها و تجهیزات مرتبط” ایران را راستی‌آزمایی کند.

اریکسون روز سه‌شنبه در پیامی در ساب‌استک نوشت: اینکه آیا ظرفیت سازمانی برای تولید اورانیوم غنی‌شدهٔ بیشتر پس از حملات به تأسیسات اعلام‌شده (در پناهگاه‌ها، در نقاط پراکنده، یا در ذهن مهندسانی که هنگام بمباران در آن ساختمان‌ها نبودند) باقی مانده است یا نه، واقعاً ناشناخته است.»

آیا توافق هسته‌ای آمریکا و ایران در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما غنی‌سازی ایران را محدود کرد؟

بله.

توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ میان ایالات متحده و ایران، غنی‌سازی اورانیوم را به سطح کمتر از ۳٫۶۷ درصد محدود کرد و در نتیجه، برجام برنامهٔ هسته‌ای ایران را به‌مراتب پایین‌تر از سطح تسلیحاتی نگه می‌داشت.

بر اساس مفاد توافق، این محدودیت قرار بود تا سال ۲۰۳۰ پابرجا باشد.

در سال ۲۰۱۸، دونالد ترامپ آمریکا را از این توافق خارج کرد.

یک سال بعد، طبق گزارش «مرکز کنترل و عدم‌گسترش تسلیحات»، ایران نرخ غنی‌سازی اورانیوم خود را افزایش داد.

خبرگزاری رویترز در آوریل ۲۰۲۱ گزارش داد که ایران اعلام کرد غنی‌سازی اورانیوم تا سطح ۶۰ درصد را آغاز کرده است.

ایران چقدر به ساخت بمب هسته‌ای نزدیک است؟

حتی اگر ایران موفق شود اورانیوم را تا سطح تسلیحاتی غنی کند، هنوز باید آن را به سلاح تبدیل کند و بمب واقعی بسازد.

بیشتر کارشناسان برآورد می‌کنند که پس از دستیابی به مقدار کافی اورانیوم با درجهٔ تسلیحاتی، ساخت یک کلاهک هسته‌ای قابل استفاده از چند ماه تا دو سال زمان می‌برد.

هال از دانشگاه تنسی گفت این مدت بستگی به وضعیت تأسیسات هسته‌ای ایران دارد.

او گفت: من برای آن عدد دقیقی تعیین نمی‌کنم. این مسئله به میزان زیرساخت‌هایی که ایران از قبل برای این منظور فراهم کرده، کاملاً بستگی دارد.

پایان/