به گزارش تحریریه، نگاهی به تاریخ چهار دهه تخاصم میان تهران و واشنگتن نشان می‌دهد که شکست مذاکرات اخیر اسلام‌آباد نه یک حادثه، که تکرار یک الگوی تاریخی و محتوم بوده است. از گروگان‌گیری سفارت آمریکا در ۱۳۵۸ تا خروج ترامپ از برجام، هر بار که روزنه‌ای برای تنش‌زدایی گشوده شده، بی‌اعتمادی ساختاری و عدم تمایل به مصالحه واقعی از سوی طرفین، آن را مسدود کرده است._

واشنگتن هنوز از زیر سایه تحقیر تاریخی سال ۱۳۵۸ بیرون نیامده است. این زخم روانی باعث شده تمام دولت‌های آمریکا، فارغ از جناح سیاسی، سیاستی خصمانه علیه تهران در پیش بگیرند. حتی زمانی که چهره‌های عمل‌گرایی چون هاشمی رفسنجانی به دنبال قرارداد نفتی با کونوکو بودند یا دولت خاتمی آماده پذیرش محدودیت‌های هسته‌ای در ازای رفع تحریم بود، کاخ سفید پاسخ را با تحریم و کارشکنی داد.

اوج این بدعهدی، پاره کردن برجام توسط ترامپ در سال ۱۳۹۷ بود؛ توافقی که شاید تنها سند موفق دیپلماتیک در مهار بحران اتمی ایران به شمار می‌رفت.

حمله نظامی اخیر آمریکا و اسرائیل با هدف «تغییر رژیم»، اگرچه زیرساخت‌های ایران را ویران کرد و رهبران ارشد نظام را به شهادت رساند، اما به شکست راهبردی واشنگتن انجامید.

این جنگ ثابت کرد تاب‌آوری سیاسی ایران ریشه در ساختار پیچیده حکومتی و سنت عمیق شیعی در شهادت‌طلبی دارد و فقدان اپوزیسیون قدرتمند، رویای تغییر حکومت از بیرون را به توهم تبدیل کرده است. نتیجه معکوس این تهاجم، روی کار آمدن تندروترین چهره‌ها در تهران و تشدید حملات تلافی‌جویانه ایران به پایگاه‌های آمریکا و زیرساخت‌های گردشگری و صنعتی همسایگان عرب بود.

اکنون واشنگتن در «تله خلیج فارس» گرفتار شده است. کارت بازی ایران یعنی انسداد تنگه هرمز به قدری قدرتمند است که *حتی ترامپ را مجبور به عقب‌نشینی تاکتیکی و اعلام آتش‌بس موقت کرد تا از تبعات انتخاباتی افزایش بهای بنزین بگریزد.

با این حال، شکاف در مذاکرات اسلام‌آباد عمیق است: تهران پیشنهاد توقف ۵ ساله غنی‌سازی را داد، اما آمریکا خواهان توقف ۲۰ ساله است.

در نهایت، چشم‌انداز صلح پایدار، سرابی بیش نیست. در نبود توافق جامع، حتی در صورت توقف درگیری‌ها، ایران با قدرت به بازسازی توان موشکی و نظامی خود خواهد پرداخت و از اهرم تنگه هرمز برای تأمین مالی بازسازی کشور استفاده خواهد کرد.

ترامپ نیز میان شبح تلفات زمینی در یک تهاجم تمام‌عیار و ناکامی در اعلام «پیروزی قاطع» سرگردان است.

خاورمیانه باید خود را برای ادامه این نه جنگ، نه صلح فرسایشی آماده کند؛ جایی که ثبات، قربانی لجاجت تاریخی دو دشمن قسم‌خورده شده است.

منبع خلاصه VailDai Club/خانه اندیشه‌ورزان

پایان/