یه گزارش تحریریه، تارنمای شبکه خبری سی ان ان نوشت جمهوری آذربایجان به عنوان شریکی استراتژیک اسراییل دیده می شود. اولین بار توسط اکسیوس گزارش شد که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، رئیس موساد و فرمانده ارتش اسرائیل در طول جنگ از امارات متحده عربی بازدید کرده‌اند. این افشاگری با تکذیب شدید این دیدار از سوی امارات همراه شد.

در این گزارش می خوانیم:

چهار منبع آگاه گفتند که اسرائیل به طور مخفیانه واحدهای نخبه نظامی و اطلاعاتی خود را در طول جنگ با ایران به جمهوری آذربایجان اعزام کرده است. این اقدام بخشی از شبکه‌ای از پایگاه‌های مخفی در سراسر خاورمیانه برای تسهیل عملیات علیه ایران بود.

به گفته دو منبع، این نیروها از چندین مکان در جنوب جمهوری آذربایجان، در مجاورت مرز شمالی ایران، و در نزدیکترین نقطه، تنها حدود ۶۰ مایلی تبریز (شهری که اسرائیل در طول جنگ مورد حمله قرار داد) فعالیت می‌کردند.

دو منبع دیگر افزودند که واحدهای کماندوی ویژه نیز به این مکان اعزام شده و مأموریت‌های جمع‌آوری اطلاعات و عملیات پهپادی را انجام دادند که به اسرائیل در طول جنگ، یک موقعیت ارزشمند برای نظارت بر شمال ایران می‌بخشید.

استقرار مخفیانه در جمهوری آذربایجان، که برای اولین بار توسط CNN گزارش می‌شود، یکی از چندین موقعیت نظامی بود که اسرائیل در سراسر خاورمیانه حفظ کرد و بُرد بی‌سابقه‌ای به ارتش خود می‌داد. این امر نقش همسایگان ایران را برجسته می‌کند – برخی با اجازه، برخی احتمالاً بدون اجازه – در تسهیل عملیات علیه تهران و درگیر شدن در این درگیری.

این منابع به CNN گفتند که مکان‌های موجود در جمهوری آذربایجان از جمله چندین سایت و پایگاه نظامی مخفی در کشورهای مختلف، از جمله در عراق، امارات متحده عربی و سومالی‌لند بودند. این نیروها، که در ابتدا به عنوان تیم‌های نجات بالقوه در صورت اضطرار برنامه‌ریزی شده بودند، دامنه فعالیت خود را گسترش داده و به موقعیت‌های جمع‌آوری نظامی و اطلاعاتی تبدیل شدند.

مجموعاً، استقرارهایی که توسط منابع شرح داده شد، نیروهای اسرائیلی را در طول جنگ در مرزهای جنوبی، غربی و شمالی ایران قرار داد و دامنه نظامی این کشور را صدها مایل به عمق خاک ایران گسترش داد. این مواضع پیشرفته به اسرائیل کمک کرد تا موج‌های مکرر حملات را علیه اهدافی در سراسر کشور حفظ کند.

یکی از منابع گفت که عملیات جمهوری آذربایجان شامل ده ها نیرو بود، از جمله اعضای نیروهای عملیات ویژه اسرائیل، نیروی نخبه رزمی و نجات هلیکوپتری، و پرسنل موساد.

سخنگوی سفارت جمهوری آذربایجان در ایالات متحده در بیانیه‌ای به CNN گفت: ما به شدت ادعاهای بی‌اساس در مورد استفاده از خاک جمهوری آذربایجان برای عملیات علیه کشورهای ثالث را رد می‌کنیم.

CNN برای اظهار نظر با دفتر نخست‌وزیر اسرائیل و نیروهای دفاعی اسرائیل تماس گرفت.

در همین حال، یکی از منابع گفت که جمهوری خودمختار سومالی‌لند در شاخ آفریقا، یک موقعیت نظامی اضافی برای اسرائیل فراهم کرده است که به هواپیماهای اسرائیلی اجازه می‌دهد تا در پروازهای دوربرد به ایران، احتمالا توقف کنند. در دسامبر، اسرائیل اولین کشوری بود که به طور رسمی سومالی‌لند را به رسمیت شناخت و امارات متحده عربی حضور تجاری و نظامی گسترده‌ای در شهر بندری بربرا دارد.

CNN که اولین بار است استفاده از سایت‌های نظامی مخفی اسرائیل در سومالی‌لند را گزارش می‌دهد، برای اظهار نظر با وزارت خارجه این کشور تماس گرفته است.

ارتش اسرائیل همچنین دو مرکز مخفی در عراق را در بخشی از جنگ با ایران حفظ کرد که پایگاه‌های پیشرفته‌ای برای پشتیبانی لجستیکی و در صورت نیاز، عملیات جستجو و نجات برای اسرائیل فراهم می‌کرد. این دو سایت در عراق برای اولین بار توسط وال استریت ژورنال و نیویورک تایمز گزارش شدند. ارتش عراق در بیانیه‌ای اعلام کرد که از اوایل ماه مارس هیچ پایگاه یا نیروی غیرمجازی در این کشور وجود ندارد.

اسرائیل همچنین به طور پنهانی یک سامانه دفاع هوایی گنبد آهنین را به امارات متحده عربی – و نیروهای عملیاتی آن – در طول جنگ با ایران مستقر کرد که برای اولین بار توسط اکسیوس گزارش شد، و همچنین سایر سیستم‌های دفاعی. CNN پیش از این گزارش داده بود که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، رئیس موساد و فرمانده ارتش اسرائیل در طول جنگ از امارات متحده عربی بازدید کرده‌اند. این افشاگری با تکذیب شدید این دیدار از سوی امارات همراه شد.

جمهوری آذربایجان به عنوان شریکی استراتژیک دیده می‌شود

حال حضور نظامی در جمهوری آذربایجان به اسرائیل پایگاهی دیگر برای انجام مأموریت‌های نجات هوایی در صورت سقوط خلبانان و همچنین مواضعی برای جاسوسی از ایران بخشید.

اسرائیل مدت‌هاست جمهوری آذربایجان را شریکی استراتژیک در نبرد خود علیه ایران می‌داند و تدارکات هفته‌ها قبل از آغاز حملات جنگ آغاز شد. در اواسط ژانویه، هنگامی که ایران اعتراضات گسترده را با کشتار جمعی تظاهرکنندگان سرکوب کرد، اسرائیل عملیاتی مخفی را در امتداد مرز جمهوری آذربایجان و ایران آماده کرد،

به گفته دو منبع آشنا با این برنامه‌ها که با CNN صحبت کردند. منابع این عملیات را یک عملیات مقدماتی برای ایجاد زمینه برای گام‌های بعدی با نصب دستگاه‌های شنود و تجهیزات اطلاعاتی در منطقه توصیف کردند.

اسرائیل قصد داشت این عملیات را در پوشش حملات اولیه جنگ در اواسط ژانویه اجرا کند. اما رئیس جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، در آخرین لحظه این حملات را لغو کرد و گفت که ایران با توقف کشتار تظاهرکنندگان موافقت کرده است.

اما اسرائیل به تنهایی به عملیات ادامه داد.

نیروی هوایی اسرائیل از جت‌های رادارگریز و نیروهای ویژه به عنوان بخشی از عملیات برای نصب دستگاه‌ها استفاده کرد، زیرا رهبری سیاسی اسرائیل معتقد بود مذاکرات بین آمریکا و ایران محکوم به شکست است. این سایت جمع‌آوری اطلاعات به وسیله دیگری تبدیل شد که اسرائیل می‌توانست اطلاعاتی در مورد تحرکات و تأسیسات نظامی ایران جمع‌آوری کند و همچنین به طور بالقوه هشدار اولیه پرتاب موشک را ارائه دهد.

کمتر از دو هفته بعد، گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، به باکو سفر کرد و با رئیس جمهور و دیگر مقامات ارشد جمهوری آذربایجان دیدار نمود. در مه ۲۰۲۵، جمهوری آذربایجان همچنین به طور مخفیانه میزبان مذاکرات مستقیم و نادر بین اسرائیل و سوریه بود.

به گفته یکی از منابع، یکی از عملیات‌های کلیدی که از جمهوری آذربایجان آغاز شد، ترور رحمان مقدم در ۴ مارس بود، که مسئول بخش اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) بود و اسرائیل او را مسئول برنامه‌ریزی سوءقصد علیه ترامپ در سال ۲۰۲۴ می‌دانست. یک روز بعد، پهپادها به فرودگاهی در منطقه نخجوان جمهوری آذربایجان حمله کردند که به ساختمان ترمینال آسیب رساند و چندین نفر را زخمی کرد. الهام علی‌اف، رئیس جمهور، ایران را مقصر دانست و آن را "یک اقدام تروریستی" خواند که "زشت، بزدلانه و بی‌شرمانه" بود. ایران پرتاب پهپادها را انکار کرد.

در ۶ مارس، سرویس امنیت دولتی جمهوری آذربایجان اعلام کرد که توطئه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای حمله به زیرساخت‌های حیاتی، و همچنین اهداف اسرائیلی و یهودی را خنثی کرده است. هفته‌ها بعد، اسرائیل علناً اذعان کرد که این یک عملیات مشترک با مشارکت موساد، ارتش اسرائیل و سرویس امنیتی شین بت بوده است.

اسرائیل و جمهوری آذربایجان روابط نزدیکی حول منافع تجاری و نظامی دارند. باکو سهم زیادی از نفت اسرائیل را تأمین می‌کند. در مقابل، اسرائیل تسلیحات پیشرفته به جمهوری آذربایجان می‌فروشد، که برخی از آنها در درگیری‌های قره‌باغ کوهستانی در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۲۰ علیه ارمنستان استفاده شد. جمهوری آذربایجان همچنین اولین کشور خارجی بود که سامانه دفاع هوایی گنبد آهنین اسرائیل را در سال ۲۰۱۶ خریداری کرد.

گرشون کوگان، متخصص ایران در مرکز مطالعات استراتژیک بگین-سادات، قبل از شروع جنگ ایران نوشت: "استراتژی اسرائیل در جمهوری آذربایجان عمداً با مشخصات پایین باقی می‌ماند و متکی بر انتقال تسلیحات، همکاری اطلاعاتی و وابستگی متقابل فناورانه بلندمدت در بخش امنیتی است."

به گفته جاشوا کوسرا، تحلیلگر ارشد گروه بین‌المللی بحران (Crisis Group)، این رابطه همچنین به جمهوری آذربایجان دسترسی به یک منبع دیپلماتیک حیاتی می‌دهد و به باکو اجازه می‌دهد از لابی اسرائیل در واشینگتن دی‌سی استفاده کند.

کوسرا گفت: جمهوری آذربایجان به طور فزاینده‌ای در تلاش است تا خود را به عنوان یک قدرت منطقه‌ای معرفی کند، و این شامل ایفای نقش یک پل بین اسرائیل و کشورهای عربی و سایر کشورها در برخی مواقع می‌شود.

کوسرا افزود: اگر اسرائیل ابزاری برای کمک به جمهوری آذربایجان در مبارزه با تلاش‌های بی‌ثبات‌کننده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی باشد، این بسیار مخفی است.

پایان/

منبع: https://edition.cnn.com/۲۰۲۶/۰۶/۰۵/middleeast/azerbaijan-israel-iran-war-intl