به گزارش تحریریه، «فرانک-والتر اشتاین‌مایر» و «الکساندر استاب» روسای‌جمهور آلمان و فنلاند، مقاله‌ای خطاب به کشورهای منطقه غرب آسیا در روزنامه فایننشال تایمز منتشر کرده‌اند.

سعی آن‌ها برای ارائه یک چارچوب راهبردی جدید در قبال منطقه است و صرفاً به درخواست آتش‌بس محدود نمی‌شود.

آن‌ها نوشته‌اند منطقه به توافقی مشابه «توافق هلسینکی» نیاز دارد؛ توافقی که به یکی از خطرناک‌ترین مراحل جنگ سرد در اروپا پایان داد.

نویسندگان با یادآوری «سند نهایی هلسینکی» در سال ۱۹۷۵، به تجربه‌ای اشاره می‌کنند که در آن کشورهای عضو ناتو، پیمان ورشو و کشورهای بی‌طرف، با وجود بی‌اعتمادی کامل، بر سر یک چارچوب مشترک به توافق رسیدند.

استاب و اشتاین‌مایر گفته‌اند که اعتماد، پیش‌شرط آغاز روند صلح نیست؛ بلکه خودِ روند سیاسی به‌تدریج اعتماد را ایجاد می‌کند.

در متن آمده که جنگ ایران، منطقه را تا آستانه فروپاشی پیش برد و همه طرف‌ها هزینه سنگینی پرداختند. چارچوب تفاهم آمریکا و ایران که با حمایت پاکستان و قطر حاصل شد، با وجود شکنندگی، همچنان پایه‌ای مهم برای جلوگیری از تشدید تنش و پایان دادن به بحران تنگه هرمز است.

صرف مدیریت بحران هرمز دیگر کافی نیست، بلکه منطقه به یک روند سیاسی فراگیر نیاز دارد که همه کشورهای منطقه را، مشابه روند هلسینکی در اروپا، در بر بگیرد.

پرسش آغازین نباید این باشد که «چگونه همه منازعات را حل کنیم؟» بلکه باید پرسید: «کشورهای منطقه با وجود تداوم اختلافات، اکنون بر سر چه موضوعاتی می‌توانند توافق کنند؟» این رویکرد بازتاب فلسفه اصلی روند هلسینکی است که آغاز گفت‌وگو را به پایان یافتن رقابت شوروی و غرب موکول نکرد.

موفقیت هر روند جدید مستلزم حضور همه طرف‌هاست. تجربه اروپا نیز به این دلیل موفق بود که همه بازیگران، حتی رقبای اصلی، بر سر میز مذاکره حضور داشتند. درباره منطقه هم همین‌گونه باید باشد و قدرت‌های خارجی تنها نقش تسهیل‌کننده باید داشته باشند.

توافق برجام نمونه‌ای از نقش‌آفرینی قدرت‌های بین‌المللی در تسهیل تفاهمات منطقه‌ای بود.

اوضاع منطقه غرب آسیا به دلیل شکاف‌های مذهبی، قومی و ایدئولوژیک، جنگ‌های نیابتی و اختلافات مرزی انباشت از اروپای دوران جنگ سرد پیچیده‌تر است. با این حال، این پیچیدگی نباید مانعی برای آغاز گفت‌وگو باشد، بلکه خود، مهم‌ترین دلیل برای آغاز یک روند مذاکراتی بلندمدت است، زیرا در غیر این صورت، منطقه با تجزیه بیشتر، ائتلاف‌های موقت و درگیری‌های مداوم روبه‌رو خواهد شد.

ایده ایجاد یک ساختار امنیتی منطقه‌ای موضوع تازه‌ای نیست، اما بیشتر بحث‌های گذشته بر موانع تمرکز داشته‌اند تا فرصت‌های موفقیت.

سند هلسینکی نه از اعتماد سخن می‌گفت و نه از حل همه بی‌عدالتی‌ها، بلکه بر اراده سیاسی برای بهبود روابط، تقویت صلح، امنیت و همکاری تأکید داشت. نویسندگان روشن است: خاورمیانه نباید در انتظار آشتی کامل بماند، بلکه باید اراده آغاز یک روند منظم را داشته باشد؛ روندی که ممکن است سال‌ها یا حتی دهه‌ها به طول بینجامد.

منبع: کانال روایت جهان

پایان/