به گزارش تحریریه، تارنمای «وِزگلیاد» نوشت، خرید نفت روسیه توسط هند با تردیدهای جدی روبرو شده است. دونالد ترامپ اطمینان میدهد که دهلی با توقف خرید نفت از روسیه موافقت کرده و رسانههای غربی نیز شواهد بیشتری مبنی بر صحت این ادعا مییابند. در این میان، هند همچنان سکوت اختیار کرده است. اما آیا روسیه موفق خواهد شد هند را به عنوان مشتری خود حفظ کند؟
رسانههای غربی به شواهد بیشتری دست یافتهاند که نشان میدهد هند در پی اظهارات دونالد ترامپ، از خرید نفت روسیه صرفنظر کرده است. در فرمان او آمده است که هند متعهد شده واردات نفت از روسیه را متوقف کند و قول داده است که حاملهای انرژی آمریکا را به ارزش ۵۰۰ میلیارد دلار خریداری کند. در بیانیهای جداگانه، ایالات متحده اعلام کرد که تعرفه ۲۵ درصدی بر کالاهای هندی را لغو میکند. این اقدام آرامشی واقعی برای دهلی خواهد بود، چرا که در تابستان گذشته این تعرفهها به ۵۰ درصد رسیده بود. اکنون نرخ تعرفه به ۱۸ درصد کاهش مییابد.
هند به طور رسمی بیانیهای در مورد نفت روسیه صادر نکرده است؛ این کشور سکوت اختیار کرده و احتمالا در حال بازی سیاسی با واشینگتن است.
در عوض، رسانههای غربی شواهد جدیدی برای این موضوع مییابند. اولاً، منابع رویترز اطمینان میدهند که پالایشگاههای نفت هند، پیشنهادهای نفت روسیه را برای ماههای مارس و آوریل نمیپذیرند. آنها ارسال محمولهها از روسیه را کاهش داده و فرآوردههای نفتی را از تأمینکنندگان دیگر خریداری میکنند.
علاوه بر این، پالایشگاههای هند در حال حاضر جایگزینی برای نفت روسیه پیدا کردهاند. شرکت دولتی نفت هند (Indian Oil) و شرکت «هندوستان پترولیوم» معاملهای با ونزوئلا برای خرید ۲ میلیون بشکه نفت از نوع «مِرِی» (Merey) منعقد کردهاند که در نیمه دوم آوریل تحویل داده خواهد شد. به گفته منابع آگاه، شرکت «ترافیگورا» (Trafigura) فروشنده این محموله است. نفت ونزوئلا برای خریدار ارزانتر از قیمت نفت برنت تمام خواهد شد.
هند فعلاً سکوت پیشه کرده است و تمام این استدلالهای رسانههای غربی مبنی بر توقف خرید نفت از روسیه، ممکن است صرفاً یک جوسازی رسانهای باشد. سال گذشته نیز آنها کارزار گستردهای به راه انداختند و اطمینان میدادند که دهلی از نفت روسیه دست کشیده است، اما در نهایت، گذر زمان همه چیز را آشکار ساخت.
آیا روسیه این بار هم موفق میشود؟
بر اساس محاسباتی ساده، نفت ونزوئلا توانِ جایگزینیِ نفت روسیه را در بازار هند ندارد. ایگور یوشکوف، کارشناس بنیاد امنیت ملی انرژی و دانشگاه مالی وابسته به دولت روسیه، خاطرنشان میکند: «ما بهطور معمول روزانه ۱.۵ میلیون بشکه نفت به هند صادر میکردیم؛ این در حالی است که ونزوئلا در ابتدای سال ۲۰۲۵، کل تولیدش ۹۶۰ هزار بشکه در روز بوده و از این مقدار تنها حدود ۵۰۰ هزار بشکه را صادر کرده است؛ یعنی چیزی در حدود یکسومِ حجم صادرات ما.»
به باور این کارشناس، در خصوص قرارداد خرید روزانه ۲ میلیون بشکه نفت از ونزوئلا، موضوع بیشتر پیرامون «محمولههای زمانبندیشده در طول دورهای طولانی» است و چنین قراردادی صرفاً یک «اتفاق گذری و مقطعی» محسوب میشود. لازم به ذکر است که بازه زمانی دقیق این تحویل محمولهها اعلام نشده است.
در خصوص نفت ونزوئلا، تحریمها همچنان به قوت خود باقی هستند که باید لغو شوند. اما حتی اگر این اتفاق در سایه روی کار آمدن رهبریِ جدید و متمایل به ایالات متحده در این کشور رخ دهد، باز هم دلایل اقتصادیِ متقنی وجود دارد که نشان میدهد خرید نفت ونزوئلا توسط هند چندان منطقی به نظر نمیرسد.
اصلاً چرا ونزوئلا باید نفت خود را به مسیری چنین دور یعنی هند بفرستد؟ اگر ایالات متحده، نفت این کشور را از بند تحریمها رها کند، ونزوئلا قادر خواهد بود نفت خود را به هر کجای جهان صادر کند. در آن صورت، منطقی است که ونزوئلا نفتش را روانه آمریکا کند؛ چرا که این مسیر، کوتاهترین فاصله ترابری (لجستیکی) برای آنهاست.
کارشناس بنیاد امنیت ملی انرژی میگوید: «علاوه بر این، بسیاری از پالایشگاههای آمریکا دقیقاً برای فرآوریِ نوعی از نفت تنظیم شدهاند که ونزوئلا تولید میکند؛ یعنی نفت سنگینِ تُرش (گوگرددار).»
برای خودِ هند نیز حمل نفت از چنین فاصله دوری بهصرفه نیست. برای این کشور منطقیتر است که به جای نفت ونزوئلا، نفت خاورمیانه را خریداری کند. ایگور یوشکوف، کارشناس مربوطه، معتقد است: «تا قبل از سال ۲۰۲۲ نیز اوضاع همینطور بود؛ بزرگترین تأمینکنندگان نفت هند، عراق، عربستان سعودی و امارات متحده عربی بودند. اکنون روسیه در جایگاه اول قرار دارد و آنها در رتبههای دوم، سوم و چهارم هستند. بنابراین، اگر ناگهان نفت روسیه از بازار هند خارج شود، جای خالی آن را در درجه اول نفت خاورمیانه پر خواهد کرد، نه نفت ونزوئلا. بازار در هر صورت به شکلی عقلانی تغییر شکل خواهد داد.»
در مورد خبر امتناع هند از پیشخرید نفت روسیه برای فصل بهار، اولاً این اطلاعات تأیید نشده است. ثانیاً، این احتمال وجود دارد که قراردادها از طریق واسطهها امضا شوند تا خرید مستقیم نفت از روسیه علنی نشود. کارشناس بنیاد امنیت ملی انرژی معتقد است: «هدف اصلی هند در حال حاضر این است که آمریکاییها را نترساند تا بتواند یک توافق تجاری با آنها منعقد کند. دهلی در فضای رسانهای سعی دارد با ایالات متحده مماشات کند تا این توافق به هم نخورد. هند رسماً ادعاهای ترامپ مبنی بر قولِ این کشور برای توقف خرید نفت از روسیه را تکذیب نمیکند؛ در حالی که شرکتهای هندی نشان میدهند که در حال خرید مقادیر بیشتری نفت از تأمینکنندگان ناشناس هستند.»
در سه ماه اخیر، دهلی خرید خود از روسیه را کاهش داده است، اما همزمان واردات از تأمینکنندگان ناشناس را افزایش داده است. به عقیده ایگور یوشکوف، انعقاد یک قرارداد مجزا با ونزوئلا نیز تلاشی است برای نشان دادن حسن نیت به ایالات متحده؛ چرا که ترامپ وعده داده بود که تقاضا برای نفت ونزوئلا را افزایش دهد.
هنوز خیلی زود است که با قطعیت در خصوص از دست رفتن بازار هند صحبت کنیم؛ باید منتظر آمارهای گمرکی هند ماند.
در مورد تعهد به خرید نفت آمریکا به ارزش ۵۰۰ میلیارد دلار، این معامله از نظر اقتصادی همانقدر بیمعناست که حمل نفت ونزوئلا از آن فاصله دور. یوشکوف معتقد است: «نفت آمریکا از نوع سبک است؛ هند در حال حاضر هم آن را در مقادیر کم خریداری میکند، اما افزایش واردات آن توجیه اقتصادی ندارد. سکوت دهلینو، ناشی از تمایل این کشور برای پرهیز از تحریک مجدد ترامپ پیش از امضای توافقنامه تجاری است.»
در نهایت، به گفته وی، نفت روسیه برای ایالات متحده تنها بهانهای بود تا هند را به چیزی متهم کند و این کشور را به امضای یک توافقنامه تجاری با شرایط مطلوب برای ترامپ مجبور نماید. در واقع، خروج نفت روسیه از بازار نه به نفع آمریکا است و نه به نفع هند. اما از آنجایی که از ابتدا اعلام شده بود که تمام مسئله بر سر نفت است، اکنون ترامپ باید وانمود کند که مشکل نفت روسیه حل شده است. اما آیا واقعاً آمریکاییها نیاز دارند که هند را تحت فشار حداکثری بگذارند تا از نفت روسیه دست بکشد؟
یوشکوف گفت: «روند سریعِ توقف خرید نفت روسیه توسط هند، ما را مجبور خواهد کرد تا به دنبال مشتری جایگزینی باشیم. این جایگزین تنها میتواند چین باشد؛ چرا که فقط این کشور قدرت نادیده گرفتن محدودیتهای تحریمی را دارد و از خشم ایالات متحده هراسی ندارد. اما تا زمانی که روسیه قراردادی با چین امضا نکند، ناچار خواهیم بود تولید خود را کاهش دهیم. و اگر تولید را به میزان همان ۱.۵ میلیون بشکه در روز کاهش دهیم، این امر منجر به افزایش جهانی قیمتها خواهد شد. هند به جای نفتِ با تخفیفِ روسیه، نفت دیگری را با قیمت بسیار گزاف دریافت خواهد کرد. این موضوع برای ایالات متحده نیز ناخوشایند خواهد بود؛ چرا که انتخابات آمریکا در پیش است و جمهوریخواهان همین حالا هم در وضعیت چندان مناسبی به استقبال آن نمیروند. اگر قیمت سوخت در داخل آمریکا نیز به دلیل گرانی نفت افزایش یابد، اوضاع به مراتب بدتر خواهد شد.»
اگر ترامپ با این حال ریسک کرده و هند را به توقف خرید نفت از روسیه وادار کند، بهترین سناریو نه یک قطعِ ناگهانی، بلکه خروج تدریجی در یک بازه زمانی طولانی خواهد بود. در این صورت، روسیه میتواند صادرات خود را بدون ایجاد شوکهای قیمتی در بازار جهانی نفت، با آسیب کمتری به سمت چین تغییر مسیر دهد.
منبع: Business newspaper Vzglyad
https://vz.ru/economy/2026/2/10/1393507.html
پایان/
نظر شما