به گزارش تحریریه، تارنمای شبکه خبری سی ان ان در تحلیلی آورده است: گزینههای پیش روی رئیس جمهور آمریکا اکنون درظاهر نسبتاً مشخص شده است. خود ترامپ در جلسات پرسش و پاسخ غیررسمی در چند هفته اخیر، آنها را بهطور مبهم تأیید کرده و افراد مطلع جزئیات بیشتری را شرح دادهاند. این گزینهها دامنه وسیعی دارند و برخی با خطرات قابل توجهی همراه هستند. او توصیههای گاه متناقضی از متحدان، مشاوران و همتایان خارجی میشنود.
* ترامپ میتواند از دستور هرگونه اقدام نظامی خودداری کند، به این امید که حضور دو ناو هواپیمابر، دهها کشتی جنگی و صدها هواپیمای جنگی در سواحل ایران، رهبران این کشور را متقاعد به توافق کند.
* او میتواند دستور حمله محدود به اهداف نظامی بدهد تا خواستههایش مبنی بر اینکه ایران باید هرگونه توانایی ساخت سلاح هستهای را کنار بگذارد، به کرسی بنشاند.
* او میتواند حملهای با هدف سرنگونی رهبران ایران را تصویب کند، حتی اگر معلوم نباشد چه چیزی جایگزین آنها خواهد شد — رویکردی حداکثرگرایانهتر.
ترامپ روز دوشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد: «هر آنچه درباره جنگ احتمالی با ایران نوشته شده، نادرست و عامدانه است. من کسی هستم که تصمیم را میگیرم، ترجیح میدهم توافق کنم تا اینکه نکنم، اما اگر به توافق نرسیم، آن روز برای آن کشور و متأسفانه برای مردمش روز بسیار بدی خواهد بود.»
کمتر مشخص است که ترامپ دقیقاً به دنبال چه چیزی است. همچنین اینکه چرا اکنون به فکر اقدام افتاده یا برای شروع دومین حمله به ایران در عرض هشت ماه، بر چه اختیارات قانونی تکیه خواهد کرد، کمی جای سوال دارد.
او تلاش چندانی برای ایجاد فضای عمومی موافق یا مخالف یک جنگ احتمالی نکرده است. در پشت صحنه، ترامپ نظرات متفاوتی درباره اینکه آیا دستور حملات جدید بدهد یا — با توجه به خطر جدی درگیر شدن در یک مناقشه طولانیمدت — اجازه دهد تلاشهای دیپلماتیک ادامه یابد، میشنود.
در ادامه، مسیرهایی که ترامپ در نظر گرفته و نحوه تفکر دولت درباره هر یک از آنها آمده است.
گزینه ۱: اجازه دادن به ادامه دیپلماسی
مقامات ارشد کاخ سفید همچنان میگویند که اولویت ترامپ دستیابی به توافقی با ایران است که از هرگونه رویارویی نظامی جلوگیری کند.
استیو ویتکاف، فرستاده او، و دامادش جرد کوشنر در چند هفته اخیر مذاکرات غیرمستقیمی با مقامات ایرانی داشتهاند و روز پنجشنبه برای دور دیگری از مذاکرات به ژنو، سوئیس بازخواهند گشت. هر دو نفر رئیسجمهور را تشویق کردهاند که برای بررسی امکانپذیری توافق، زمان بدهد، اگرچه ویتکاف روز شنبه گفت که ترامپ «کنجکاو» است بداند چرا ایران در مذاکرات «تسلیم» نشده است.
هر طرف خطوط قرمزی ترسیم کرده است — و برخی مستقیماً با هم در تضاد هستند. ترامپ میگوید ایران نباید اجازه داشته باشد هیچ اورانیومی غنیسازی کند. ایران میگوید این حق آن است و اصرار دارد برنامه هستهای اش صرفاً برای اهداف صلحآمیز است.
به گفته منبعی آگاه، ایرانیها هنوز در حال کار روی پیشنهادی هستند که بتواند این شکاف را پر کند و انتظار میرود قبل از مذاکرات حساس روز پنجشنبه، آن را با واسطههای عمانی در میان بگذارند.
یک منبع منطقهای آگاه از مذاکرات گفت: «این پنجشنبه همه چیز را تعیین خواهد کرد، جنگ یا توافق.»
ترامپ سال گذشته پیش از دور دیگری از مذاکرات برنامهریزیشده ایران و آمریکا، حملات غافلگیرانهای به برنامه هستهای ایران انجام داد، اما این بار منابع منطقهای بر اساس گفتگو با مقامات آمریکایی انتظار دارند تیم رئیسجمهور قبل از هرگونه اقدام نظامی، در ژنو پای میز مذاکره حاضر شود.
با این حال، منابع گفتند که چند روز مانده به مذاکرات، به نظر نمیرسید پیشنهاد ایران شامل تعهد به غنیسازی صفر اورانیوم باشد. این خواسته همواره برای آیتالله علی خامنهای، رهبر ۸۶ ساله ایران که هر توافقی را تأیید یا وتو خواهد کرد، غیرقابل قبول بوده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه در شبکه سیبیاس به وضوح گفت که غنیسازی صفر روی میز نیست. او افزود: «ما این فناوری را خودمان، توسط دانشمندانمان توسعه دادهایم و برایمان بسیار عزیز است، چون هزینه زیادی دادهایم. این اکنون برای ایرانیها مایه عزت و افتخار است و قرار نیست از آن دست بکشیم.»
علاوه بر این، یک منبع گفت که بر اساس گفتگوهای روزهای اخیر با ایران، به نظر نمیرسد رژیم آماده ارائه پیشنهادهایی به آمریکا باشد که تفاوت اساسی با آنچه سال گذشته و منتهی به حملات آمریکا بین دو طرف مذاکره شده، داشته باشد.
یک منبع منطقهای دوم که از موضوع مطلع است، گفت که با این حال به نظر میرسد آمریکا و ایران هر دو تلاش میکنند در مذاکرات «خلاقانهتر» عمل کنند، اما این سؤال همچنان باقیست که آیا میتوان به توافق رسید. یکی از ایدههایی که مطرح شده، اجازه به ایران برای غنیسازی مقادیر بسیار کم سوخت، با تضمین استفاده صرفاً برای مصارف پزشکی است. این ایده همچنین در مذاکرات دیپلماتیک ناموفق سال گذشته مطرح شده بود.
منبع منطقهای دوم گفت: «فکر میکنم آمریکاییها منتظر پاسخهای درست از سوی ایرانیها هستند. نمیدانم آیا ایرانیها میتوانند پاسخهای درستی را که آمریکاییها انتظار دارند، ارائه دهند یا نه.»
گزینه ۲: حمله محدود برای وادار کردن به توافق
ترامپ ممکن است دستور حمله هدفمند به سایتهای نظامی منتخب در داخل ایران را صادر کند تا رهبران این کشور را برای موافقت با یک توافق قابل قبول تحت فشار قرار دهد — نشان دادن این که تهدیدهای آمریکا برای اقدام، واقعی هستند.
اهداف احتمالی میتوانند شامل سایتهای موشکی بالستیک، تأسیسات مرتبط با برنامه هستهای ایران یا ساختمانهای مورد استفاده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) باشند.
ترامپ روز جمعه تأیید کرد که حمله محدود یکی از گزینههایی است که میسنجد. او در کاخ سفید گفت: «حدس میزنم بتوانم بگویم دارم بررسی میکنم.»
این که آیا چنین اقدامی تهران را به توافق متقاعد میکند —یا عزم آن را برای مقاومت در برابر دیپلماسی آمریکا سختتر میکند— جای مناقشه دارد. بسیاری از مقامات منطقهای گفتند باور ندارند ایران در صورت انجام حمله توسط آمریکا، فارغ از مقیاس آن، سریعاً پای میز مذاکره بازگردد.
هرگونه حمله در داخل ایران همچنین خطر تلافیجویی علیه داراییهای آمریکا در خاورمیانه را به همراه دارد، موضوعی که مقامات در هفتههای اخیر بارها در جلسات توجیهی به ترامپ هشدار دادهاند. ایران هشدار داده است که در صورت حمله، پایگاههای نظامی آمریکا میتوانند هدف قرار گیرند. این کشور پس از حملات ژوئن به تأسیسات هستهای اش تلافی کرد، هرچند هیچ نظامی آمریکایی کشته نشد.
پرسنل نظامی آمریکا در منطقه آماده هستند تا در صورت دستور ترامپ، طیفی از عملیاتها را اجرا کنند. به گفته منبعی آشنا با برنامهریزی، ارتش آمریکا داراییهای لازم برای انجام هر یک از گزینههای حمله احتمالی را در محل مستقر کرده و در حال آمادهسازیهای لجستیکی برای صورت گرفتن دستور نهایی ترامپ است.
این منبع گفت که این آمادهسازیها شامل تعیین دقیق تسلیحات مورد استفاده بر روی مجموعه اهداف مختلف و شبیهسازی زمانبندی پروازهای احتمالی هواپیماها بر اساس طرحهای تدوینشده است.
گزینه ۳: حمله بزرگتر با هدف براندازی حکومت
اگر دیپلماسی شکست بخورد، ترامپ میتواند عملیات بسیار بزرگتری را با هدف سرنگونی رژیم ایران آغاز کند. به گفته منبعی آگاه، هماکنون قدرت آتش کافی در اطراف ایران مستقر شده است تا حتی افراطیترین گزینههای موجود برای رئیسجمهور را به اجرا درآورد.
این منبع گفت که این میتواند شامل یک سری حملات همزمان علیه اهداف مختلف، یا امواج متعدد حملات باشد. این اهداف میتوانند ترکیبی از رهبران ایران یا اجزای وابسته به رژیم، یا پرسنل و تأسیسات نظامی شامل پدافند هوایی، سایتهای تولید موشک و تأسیسات هستهای باشند.
به گفته این منبع، سپاه پاسداران که مأموریتش حفظ حاکمیت اسلامی در ایران است، تقریباً در هر عملیات نظامی قطعاً هدف قرار خواهد گرفت. موضوع پیچیدهتر، نحوه هدفگیری رهبران دولتی یا مذهبی خواهد بود.
به گفته چندین منبع آگاه، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، و دیگر رهبران نظامی نگرانیهایی را در مورد مقیاس، پیچیدگی و احتمال تلفات آمریکایی که میتواند ناشی از یک عملیات نظامی بزرگ و طولانیمدت علیه ایران باشد، مطرح کردهاند.
منابع گفتند که او و دیگران در پنتاگون همچنین در مورد فشار بالقوهای که چنین عملیاتی بر نظامیان و داراییهای مستقر در منطقه وارد میکند، و همچنین این که چگونه یک کارزار نظامی طولانیمدت میتواند بر ذخایر تسلیحاتی آمریکا، به ویژه در رابطه با تسلیحات مورد استفاده برای حمایت از اسرائیل و اوکراین، تأثیر بگذارد، هشدار دادهاند.
بلافاصله مشخص نشد که کین تا چه حد این نگرانیها را مستقیم با ترامپ مطرح کرده است، اما رئیسجمهور در پست دوشنبه خود در تروث سوشال گفت: «کین، مانند همه ما، ترجیح میدهد جنگ را نبیند، اما اگر تصمیمی برای مقابله نظامی با ایران گرفته شود، نظر او این است که پیروزی در آن آسان خواهد بود.»
با این حال، هرگونه حملهای که قصد تهدید جدی آینده رژیم را داشته باشد، تا حد زیادی به درک این موضوع وابسته است که پس از آن چه پیش میآید. به نظر نمیرسد دولت ترامپ تصویر روشنی از اینکه چه کسی در صورت موفقیت آمریکا در تغییر رژیم جایگزین رهبری خواهد شد، داشته باشد و دید آن در مورد گروههای مخالف در داخل کشور محدود به نظر میرسد.
همچنین ترامپ هیچ تضمین قطعی دریافت نکرده که حتی یک عملیات نظامی عظیم آمریکا در داخل ایران منجر به برکناری رژیم شود. این عدم قطعیت، جلسات فشردهای را در روزهای اخیر در اتاق وضعیت کاخ سفید رقم زده است، در حالی که ترامپ گزینههای خود را بررسی میکند.
بسیاری از تیم ترامپ امیدوار هستند —اگر کاملاً خوشبین نباشند— که دیپلماسی پیروز شود، حتی اگر خطوط کلی یک توافق قابل قبول هنوز نامشخص باشد. با این حال، برخی دیگر در گوش ترامپ تکرار می کنند که ایران به شدت تضعیف شده و زمان اقدام اکنون است.
پایان/
نظر شما