به گزارش تحریریه، نشریه Military Watch اعلام کرد که کارخانه هواپیماسازی کومسومولسک-نا-آموره روسیه، تولید ۲۰ فروند جنگنده سوخو-۳۵ را که به سفارش نیروی هوایی ایران ساخته شده‌اند، به پایان رسانده است. در حال حاضر، وزارت دفاع ایران هزینه‌های نگهداری و پشتیبانی این هواپیماها را در روسیه پرداخت می‌کند تا پیش از انتقال آن‌ها به تأسیسات داخل کشور، در وضعیت عملیاتی مناسب حفظ شوند.

گزارش فوق افزود: این موضوع در پی افشای مکاتبات مربوط به صنایع نظامی روسیه در اواخر سال ۲۰۲۵ مطرح شد؛ اسنادی که نشان می‌داد در آن زمان ۱۶ فروند سوخو-۳۵ برای پاسخ‌گویی به سفارش‌های ایران در حال تولید بوده‌اند. اگرچه این کارخانه پیش‌تر سوخو-۳۵ را با نرخی در حدود ۱۴ فروند در سال تولید می‌کرد، وادیم بادخا، مدیرکل شرکت هواپیماسازی متحد روسیه (United Aircraft Corporation)، در ماه مه ۲۰۲۵ تأیید کرد که اقداماتی برای افزایش ظرفیت تولید آغاز شده است.

انتظار می‌رود طی دو تا سه سال آینده، برای تأمین سفارش‌های ایران، میزان تحویل جنگنده‌های سوخو-۳۵ به نیروهای هوافضای روسیه کاهش یابد.

جنگنده سوخو-۳۵

اسناد محرمانه دولت روسیه که در اواخر سال ۲۰۲۵ افشا شد، تأیید کرد که وزارت دفاع ایران سفارش خرید ۴۸ فروند جنگنده سوخو-۳۵ را ثبت کرده است. این موضوع پس از آن مطرح شد که مقام‌های ایرانی نیز اعلام کرده بودند سفارش تعدادی نامشخص از این جنگنده‌ها ثبت شده است.

تحویل هواپیماهای آموزشی یاک-۱۳۰ از سپتامبر ۲۰۲۳ به تأسیسات ایران آغاز شد؛ اقدامی که به نظر می‌رسید به‌طور ویژه برای پشتیبانی از آموزش خلبانان در داخل کشور و هم‌زمان با برنامه‌های آموزشی در حال اجرا در روسیه انجام شده باشد.

این احتمال وجود دارد که جنگنده‌های سوخو-۳۵ از سال ۲۰۲۶ وارد ایران شوند. برخی منابع گزارش داده‌اند که آسیب‌دیدگی زیرساخت‌های پایگاه هوایی همدان، عامل اصلی به تعویق افتادن انتقال این هواپیماها به ایران است. گفته می‌شود یگان‌های مهندسی هم‌اکنون مشغول بازسازی این پایگاه هستند. همچنین انتظار می‌رود پیش از ورود جنگنده‌ها، شبیه‌سازهای پیشرفته آموزشی به ایران تحویل داده شوند.

تولید سوخو-۳۵ در کارخانه هواپیماسازی کومسومولسک-نا-آموره

خرید جنگنده‌های سوخو-۳۵ اقدامی منفرد نبوده است. منابع روسی در ۴ ژوئن تأیید کردند که وزارت دفاع ایران ۱۲ فروند جنگنده سوخو-۳۰ اس‌ام۲ (Su-30SM2) نیز سفارش داده است؛ هواپیماهایی که از اواسط سال ۲۰۲۷ به‌صورت دست‌دوم و از یگان‌های عملیاتی نیروی هوایی روسیه تحویل خواهند شد.

سوخو-۳۰ اس‌ام۲ نسبت به سوخو-۳۵، گونه‌ای ساده‌تر از خانواده طراحی سوخو-۲۷ محسوب می‌شود. این جنگنده با وجود بهره‌گیری از موتور مشترک و سامانه‌های اویونیک پیشرفته مشابه، نه‌تنها هزینه بسیار کمتری دارد و نگهداری آن آسان‌تر است، بلکه برای مأموریت‌های تهاجمی و همچنین آموزش خدمه سوخو-۳۵ نیز مناسب‌تر ارزیابی می‌شود.

همچنین نشانه‌های متعددی وجود دارد که وزارت دفاع ایران سفارش جنگنده‌های نسل پنجمی سوخو-۵۷ را نیز ثبت کرده است، هرچند به دلیل حجم بالای سفارش‌های موجود، انتظار نمی‌رود تحویل این هواپیماها پیش از حوالی سال ۲۰۳۰ آغاز شود.

جنگنده سوخو-۳۰ اس‌ام۲ نیروی دریایی روسیه

خرید نخستین جنگنده‌های دوران پس از جنگ سرد توسط نیروی هوایی ایران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا این نیرو در درگیری‌های خود با ایالات متحده و شرکای راهبردی آن، از جنگنده‌های بسیار قدیمی متعلق به دوران جنگ ویتنام نیز به‌طور مؤثری استفاده کرده است.

در اواخر آوریل تأیید شد که یک فروند جنگنده نسل سوم اف-۵ئی (F-5E) نیروی هوایی ایران با موفقیت یک عملیات بمباران علیه اردوگاه بویهرینگ (Camp Buehring) در کویت انجام داده و توانسته است از سامانه‌های پدافند هوایی چندلایه آمریکا و کویت ــ که توسط آمریکا تجهیز شده‌اند ــ عبور کند.

متعاقب آن، در اوایل ماه مه نیز تأیید شد که همتای سنگین‌تر و دوربردتر اف-۵ در نیروی هوایی ایران، یعنی اف-۴ئی (F-4E) که آن نیز جنگنده‌ای قدیمی و از رده خارج محسوب می‌شود، برای انجام یک حمله نفوذی موفق بر فراز عربستان سعودی به کار گرفته شده است.

این عملیات تنها به این دلیل آشکار شد که به درگیری میان اف-۴ ایرانی و دست‌کم یک فروند جنگنده اف-۱۶ سی‌جی (F-16CJ) نیروی هوایی آمریکا انجامید؛ درگیری‌ای که در آن جنگنده‌های اف-۱۶ موفق به سرنگون کردن هواپیمای ایرانی نشدند. این گزارش احتمال آن را مطرح کرد که جنگنده‌های اف-۴ ایران ممکن است در مقیاسی گسترده‌تر نیز مأموریت‌های نفوذی مشابهی انجام داده باشند.

جنگنده اف-۵ نیروی هوایی ایران

در جریان درگیری‌های اخیر با ایالات متحده و شرکای راهبردی آن در خاورمیانه، نیروی هوایی ایران نشان داد که با وجود شدت بالای حملات علیه تأسیساتش، توانسته است هواپیماهای خود را حفظ کند.

موفقیت‌هایی که این نیرو با استفاده از جنگنده‌های قدیمی به دست آورد، این احتمال را تقویت کرده است که تحویل جنگنده‌های سوخو-۳۵ بتواند امکان اجرای عملیات‌های تهاجمی بسیار گسترده‌تر علیه اهداف دشمن در بخش بزرگی از خاورمیانه را فراهم کند.

برد عملیاتی بسیار زیاد سوخو-۳۵، با شعاع رزمی نزدیک به ۲٬۰۰۰ کیلومتر، این قابلیت را فراهم می‌کند که حملات نفوذی در عمق فضای هوایی دشمن انجام شود. همچنین توانایی این جنگنده در عملیات از باندهای کوتاه یا فرودگاه‌های موقت، باعث می‌شود ناوگان آن در برابر هدف قرار گرفتن پایگاه‌های هوایی آسیب‌پذیری کمتری داشته باشد و امکان اجرای عملیات به‌صورت پراکنده را فراهم آورد.

اگرچه سوخو-۳۵ از بسیاری جهات نسبت به برخی جنگنده‌های پیشرفته‌تر آمریکایی و چینی مانند اف-۳۵ (F-35) و جی-۱۶ (J-16) توانایی کمتری دارد، اما این جنگنده بیش از هر جنگنده دیگری که پس از پایان جنگ سرد توسعه یافته، در عملیات‌های پیچیده نبرد هوایی واقعی مورد آزمایش رزمی قرار گرفته است. همچنین این هواپیما به‌صورت تدریجی ارتقا یافته و نسل‌های جدیدی از موشک‌های هوابه‌هوا نیز در آن ادغام شده‌اند.

*متن فوق ترجمه کامل گزارش تحلیلی Military Watch است.

پایان/