به گزارش تحریریه، نشنال اینترست در پاسخ به پرسش فوق ادعا کرد:

ایران به‌سادگی نمی‌تواند در جریان یک یورش آمریکا، کنترل کامل حریم هوایی خود را حفظ کند—اما سامانه‌های قدیمی پدافند هوایی این کشور همچنان مرگبار هستند و می‌توانند به یک مهاجم بی‌محابا آسیب وارد کنند.

استقرار ناو هواپیمابر یواس‌اس آبراهام لینکلن از سوی رئیس‌جمهور دونالد ترامپ در نزدیکی ایران، بار دیگر توجه‌ها را به توانمندی‌های پدافند هوایی تهران معطوف کرده است. با تمرکز قدرت هوایی آمریکا در نزدیکی منطقه، این پرسش مطرح می‌شود که ایران تا چه اندازه می‌تواند به‌طور مؤثر از نفوذ به قلمرو خود بازدارندگی ایجاد کند؟ به بیان دیگر، آیا سامانه‌های دفاع هوایی نسبتاً قدیمی ایران می‌توانند در برابر پیشرفته‌ترین قدرت هوایی جهان دوام بیاورند؟

پدافند هوایی ایران برای چه چیزی مناسب است؟

آرایش پدافند هوایی ایران در درجه نخست برای بازدارندگی در برابر حملات آمریکا و اسرائیل طراحی شده است؛ یعنی افزایش هزینه‌های حمله، نه جلوگیری کامل از دسترسی. بر همین اساس، دکترین ایران بر دفاع لایه‌ای، پراکندگی و بقاپذیری تأکید دارد، نه بر برتری هوایی. ایران مایل است بتواند آسمان سرزمین خود را کنترل کند، اما در برابر ایالات متحده و اسرائیل می‌داند که این هدف احتمالاً فراتر از توانش است. در عوض، هدف آن پیچیده‌سازی برنامه‌ریزی حملات، وارد کردن تلفات و به‌تعویق انداختن عملیات‌هاست. برای رسیدن به این هدف، پدافند هوایی با موشک‌ها، پهپادها و اقدامات تلافی‌جویانه نامتقارن یکپارچه شده است.

ایران مجموعه‌ای لایه‌ای از سامانه‌های دفاعی برد بلند، متوسط و کوتاه‌برد در اختیار دارد. پوشش برد بلند توسط سامانه‌های موشکی زمین‌به‌هوای اس-۳۰۰ و باور-۳۷۳ تأمین می‌شود. اس-۳۰۰ از روسیه خریداری شده و پوشش ارتفاع بالا فراهم می‌کند، اما تعداد آن محدود است و احتمالاً در اطراف سایت‌های کلیدی اولویت‌بندی شده است. باور-۳۷۳ یک سامانه بومی است که از نظر مفهومی بر اساس اس-۳۰۰ الگو گرفته شده است. این سامانه ادعای توان درگیری برد بلند دارد، اما عملکرد آن در شرایط واقعی همچنان اثبات‌نشده است.

برای پوشش دفاعی برد متوسط و کوتاه، ایران به سامانه‌های قدیمی دوران شوروی و نمونه‌های برگرفته از چین تکیه دارد که طی سال‌ها ارتقاهای بومی دریافت کرده‌اند و بقاپذیری آن‌ها افزایش یافته است. سامانه‌های کوتاه‌برد برای حفاظت از سایت‌های راداری، آتشبارهای موشکی و گره‌های فرماندهی به کار می‌روند. تأکید در این سامانه‌ها بر افزونگی (رداندنسی) است، نه بر پیچیدگی فناورانه صرف.

ایران همچنین ترکیبی از رادارهای ثابت، سامانه‌های متحرک و حسگرهای غیرفعال را به کار می‌گیرد. این شبکه برای شناسایی زودهنگام نفوذها و هدایت آتشبارهای موشکی طراحی شده است. با این حال، شبکه در برابر جنگ الکترونیک، سرکوب جنبشی (کینتیکی) و اخلال سایبری آسیب‌پذیر است. ایران یکپارچه‌سازی داخلی حسگرها و سلاح‌ها را بهبود داده است، اما همچنان از همجوشی یکپارچه‌ای که در سامانه‌های یکپارچه پدافند هوایی غربی (IADS) دیده می‌شود، برخوردار نیست. گره‌های متمرکز می‌توانند به نقاط تک‌نقطه‌ای شکست تبدیل شوند؛ و به‌طور طبیعی، دکترین آمریکا این سامانه‌ها را در مراحل اولیه هدف قرار می‌دهد.

آیا پدافند هوایی ایران واقعاً می‌تواند هواپیماهای آمریکا را سرنگون کند؟

پدافند هوایی ایران می‌تواند در دامنه‌ای محدود از اهداف موفق باشد. به‌طور مشخص، ایران قادر است هواگردهای غیرپنهانکار، پهپادها و موشک‌های کروز را تهدید کند؛ می‌تواند مهاجمان را وادار کند مسیرهای پیچیده‌تری پرواز کنند، از سلاح‌های دورایستا استفاده کنند و کارزارهای طولانی سرکوب پدافند هوایی (SEAD) را اجرا کنند. اما ایران نمی‌تواند به برتری هوایی دست یابد یا به‌طور قابل اتکا با هواگردهای پنهانکار مقابله کند، یا در برابر عملیات‌های طولانی‌مدت SEAD آمریکا دفاعی پایدار داشته باشد. در مجموع، سامانه‌های ایرانی پس از آشکار شدن، به‌شدت آسیب‌پذیر هستند.

ایالات متحده احتمالاً در حملات اولیه بر رادارها، مراکز فرماندهی و سایت‌های کلیدی سامانه‌های موشکی زمین‌به‌هوای (SAM) تمرکز خواهد کرد. هواگردهای پنهانکار، جنگ الکترونیک و موشک‌های کروز پرتاب‌شده از هوا و دریا به‌طور برجسته در مراحل ابتدایی درگیری به کار گرفته خواهند شد. بال هوایی ناو، که از ناو یواس‌اس آبراهام لینکلن عمل می‌کند، بخشی از یک کارزار مشترک گسترده‌تر خواهد بود.

در نهایت، پدافند هوایی ایران بیش از آنکه بر «منع کامل» تکیه داشته باشد، بر «بازدارندگی از طریق تنبیه» متکی است. حتی موفقیت‌های محدود—مانند سرنگون کردن یک پهپاد—می‌تواند ارزش سیاسی داشته باشد؛ تهران روی خطر تشدید تنش حساب می‌کند تا تصمیم‌گیری آمریکا را محدود سازد.

در حالی که پدافند هوایی ایران در سطح منطقه‌ای قابل توجه است، در برابر قدرت هوایی سطح‌بالای آمریکا هم‌تراز نیست. ساختار دفاعی هزینه اقدام آمریکا را افزایش می‌دهد—اما مانع اقدام آمریکا نمی‌شود. تمام کاری که ایران می‌تواند انجام دهد، کند کردن روند آمریکا، وادار کردن آن‌ها به طرح حمله‌ای پیچیده‌تر و برجسته کردن پیامدهای سیاسی است.

*متن فوق صرفا ترجمه کامل گزارش مرکز آمریکایی است

پایان/