به گزارش تحریریه، وب‌سایت خبری تحلیلی گوانچا(观察者网)، به بررسی شتاب جدید چین در جهت کاهش ذخایر اوراق خزانه آمریکا پرداخته است.

بنا بر گزارش بلومبرگ در تاریخ ۲۰ بهمن، نهادهای مرتبط در چین از نظام بانکی این کشور خواسته‌اند هرچه سریع‌تر اوراق قرضه خزانه‌داری آمریکا که در اختیار دارند را یا به‌طور کامل بفروشند، یا فقط مقدار اندکی برای مواقع ضروری نگه دارند. به‌هرحال، بانک‌های چین هنگام انجام فعالیت‌های مالی بین‌المللی هنوز نیاز دارند مقدار محدودی اوراق قرضه آمریکا در اختیار داشته باشند تا به‌عنوان یکی از ابزارهای کاری از آن استفاده کنند.

تفسیر بلومبرگ از این درخواست نهادهای چینی این است که این اقدام در واقع بخشی از گام‌های برنامه‌ریزی‌شده چین برای «کاهش وابستگی به دلار» است. نکته جالب‌توجه اینجاست که اقدام نهادهای چینی دقیقاً در زمانی رخ داده که شب ۱۵ بهمن، رهبران چین و آمریکا تازه گفت‌وگوی تلفنی انجام داده بودند و تاریخ سفر آوریل رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، به چین را نهایی کرده بودند.

اقدام نهادهای چینی بار دیگر نشان می‌دهد که در شرایطی که آمریکا سیاست جداسازی اقتصادی را پیش می‌برد، چین نیز با قاطعیت در مسیر کاهش وابستگی و فاصله گرفتن از آمریکا حرکت می‌کند.

می‌خواهیم ببینیم کاهش دوباره خرید اوراق قرضه آمریکا از سوی چین، درست در آستانه سفر دونالد ترامپ به پکن، واقعاً چه معنایی دارد. اما پیش از ورود به بحث، بد نیست یک مرور کوتاه داشته باشیم:

حجم اوراق قرضه آمریکا که چین در اختیار داشت، در سال ۲۰۱۳ به بالاترین سطح تاریخی خود رسید. طبق داده‌های منتشرشده از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا، دارایی چین از اوراق خزانه آمریکا در آن سال به حدود ۱.۳ تریلیون دلار رسیده بود. اما از همان سال به بعد، روند کاهش به‌تدریج آغاز شد. تا دسامبر ۲۰۲۵، بر اساس آمار رسمی وزارت خزانه‌داری آمریکا، دارایی چین به حدود ۶۸۰ میلیارد دلار کاهش یافت؛ رقمی که چین را پس از ژاپن و بریتانیا به جایگاه سوم رسانده است.

به بیان دیگر، چین نسبت به سال ۲۰۱۳ حدود ۴۹ درصد از دارایی‌های خود در اوراق خزانه آمریکا را کاهش داده.

از سوی دیگر، دلیل آنکه نهادهای چینی این بار از بانک‌های داخلی خواسته‌اند اوراق خزانه آمریکا را کاهش دهند، به ترکیب همین ۶۸۰ میلیارد دلار برمی‌گردد. از این میزان، حدود ۳۰۰ میلیارد دلار در اختیار دولت چین است و نزدیک به ۲۹۰ میلیارد دلار در دست بانک‌های چینی.

دولت چین این اوراق را عمدتاً برای مواقعی نگه می‌دارد که کشورهای طرف معامله با یوان در صورت کمبود دلار، نیاز به پشتیبانی داشته باشند.

اما برای بانک‌ها—که بازیگران بازار به‌شمار می‌روند—نگهداری نزدیک به ۲۹۰ میلیارد دلار اوراق خزانه آمریکا، در شرایط پرریسک کنونی می‌تواند مخاطره‌آمیز باشد. به همین دلیل، نهادهای مسئول در چین به آن‌ها هشدار داده‌اند که هرچه سریع‌تر برای کاهش این دارایی‌ها اقدام کنند.

به‌طور مشخص، صدور چنین دستوری از سوی نهادهای مسئول در چین، بر سه ملاحظه اصلی استوار است:

نخست؛ نگرانی از ریسک‌های بازار.
منظور از ریسک بازار این است که بازار سهام، اوراق قرضه و ارز آمریکا در وضعیتی بسیار شکننده قرار گرفته‌اند. از نیمه دوم سال گذشته، با موج هیجان پیرامون فناوری‌های هوش مصنوعی در آمریکا، این سه بازار رشد خیره‌کننده‌ای را تجربه کردند. تنها چند غول فناوری آمریکایی اکنون ارزشی چند ده تریلیون دلاری دارند—رقمی که به‌خودی‌خود این حس را القا می‌کند که اقتصاد آمریکا روی لبه تیغ حرکت می‌کند.

نگرانی اصلی اینجاست: اگر روزی حباب هوش مصنوعی بترکد، ارزش سهام، صندوق‌ها و حتی اوراق قرضه ممکن است به‌شدت سقوط کند. به همین دلیل، با ورود به سال ۲۰۲۶، نهادهای ذی‌ربط در چین به بانک‌های این کشور هشدار داده‌اند که اگر قصد فروش دارند، همین حالا اقدام کنند؛ زیرا اگر روزی این حباب فروبپاشد، شاید دیگر فرصتی برای خروج باقی نماند. این هشدار، در واقع بر پایه ارزیابی چین از ریسک‌های بالقوه بازار آمریکا صادر شده و هدفش آن است که نظام بانکی چین هرچه سریع‌تر دست به اقدام بزند.

دومین دلیل، بخشی اجتناب‌ناپذیر از روند کاهش وابستگی به آمریکا و دلار است.
در حالی که دونالد ترامپ و جو بایدن با سیاست‌های مختلف در پی «کاهش وابستگی به چین» بوده‌اند، پکن نیز آگاهانه و هدفمند مسیر کاهش وابستگی به آمریکا را دنبال می‌کند: چه در قالب تلاش برای بین‌المللی‌سازی یوان در رقابت با دلار، و چه با کاهش سهم بازار آمریکا در سبد صادرات چین.

مجموعه این تحولات نشان می‌دهد که روند فاصله‌گیری اقتصادی، تجاری و مالی میان چین و آمریکا شتاب گرفته و به مسیری تقریباً اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است.

در شرایطی که آمریکا چین را مهم‌ترین رقیب راهبردی خود می‌داند، چه اوراق قرضه‌ای که در اختیار بانک‌های چینی است—بیش از ۲۹۰ میلیارد دلار—و چه دارایی‌هایی که دولت چین نگه داشته، همگی ناگزیر در چارچوب این روند به‌تدریج به سطحی امن و قابل‌کنترل کاهش خواهند یافت. به نظر می‌رسد سال ۲۰۲۶ نیز یکی از سال‌های مهم در ادامه این مسیر کاهش دارایی‌های دلاری باشد.

و اما دلیل سوم؛ ملاحظات راهبردی کلان.
چین و آمریکا وارد مرحله‌ای از رقابت راهبردی همه‌جانبه شده‌اند. سال ۲۰۲۶ برای پکن سالی حساس ارزیابی می‌شود؛ به‌ویژه در موضوع تایوان.

هم‌زمان، اگر تلاش‌های واشنگتن برای پایان دادن به جنگ اوکراین به نتیجه برسد و تمرکز آمریکا بیش از پیش به شرق آسیا و مسئله تایوان معطوف شود، احتمال تنش مستقیم میان دو قدرت نیز افزایش خواهد یافت.

از این منظر، کاهش دارایی‌های اوراق قرضه آمریکا صرفاً یک تصمیم مالی نیست، بلکه بخشی از آماده‌سازی در چارچوب یک راهبرد بزرگ‌تر تلقی می‌شود؛ راهبردی که هدف آن کاهش آسیب‌پذیری در برابر فشارهای احتمالی و آماده شدن برای بدترین سناریوهای ممکن در رقابت ژئوپلیتیکی است.

پایان/