به گزارش تحریریه، در تاریخ ۲۴ تیر ۱۴۰۵، نیو سونگ (钮松)، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات غرب آسیا دانشگاه مطالعات خارجی شانگهای، در گفت‌وگویی اختصاصی با وب‌سایت خبری تحلیلی گوانچا (观察者网) به بررسی موضع دونالد ترامپ درباره مسائل مرتبط با ایران و منطقه پرداخت.

در حالی که کشمکش میان آمریکا و ایران همچنان ادامه دارد، ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ناگهان از پنج کشور غرب آسیا نام برد و گفت باید برای عبور از تنگه هرمز به آمریکا «هزینه حفاظت» بپردازند؛ اظهاراتی که موجی از جنجال به راه انداخت و با انتقادهای تند افکار عمومی مواجه شد؛ تا جایی که بسیاری این رفتار را نوعی راهزنی دریایی توصیف کردند.

اما درست زمانی که جهان با دقت تحولات بعدی کاخ سفید را دنبال می‌کرد، او بار دیگر موضعش را تغییر داد و این بار از سرمایه‌گذاری متحدان به‌عنوان بهایی برای دریافت «حفاظت» سخن گفت.

⭕گوانچا: چرا ترامپ حرفش را عوض کرد؟ آیا تحت تأثیر فشارهای سیاسی داخلی و افکار عمومی بین‌المللی قرار گرفته بود؟

نیو سونگ: پیش‌تر، زمانی که ایران مسئله تردد از تنگه هرمز را به‌عنوان یک اهرم فشار در تقابل خود مطرح کرده و موضوع دریافت عوارض عبور را پیش کشیده بود، ترامپ هم تا حد زیادی در واکنش به همین مسئله از دریافت هزینه سخن گفت.

اما با توجه به محدودیت‌های ناشی از کنوانسیون حقوق دریاها و این واقعیت عینی که آمریکا اساساً جزو کشورهای ساحلی تنگه هرمز نیست، ایده ترامپ برای گرفتن پول چندان قابلیت اجرا ندارد. این حرف بیشتر از آنکه یک طرح عملی باشد، نوعی اعلام موضع در برابر ایران و نیز در برابر متحدان آمریکا بود.

این تغییر لحن ترامپ در واقع فقط یک اقدام تاکتیکی برای تحت فشار قرار دادن متحدان غرب آسیایی آمریکاست. او خودش هم می‌داند که ادبیات خشنش راجع به پول طرف مقابل را معذب و ناراحت می‌کند. به همین دلیل، با تغییر موضع و نشان دادن نوعی عقب‌نشینی، در اصل می‌خواهد متحدان آمریکا را وادار کند تا درباره پیشنهاد جدیدش، میزان سود و زیانشان را سبک‌سنگین کنند.

رفتار ترامپ هرچند تا اندازه‌ای تحت فشارهای داخلی و بین‌المللی قرار دارد، اما ریتم پیشرفت ماجرا بیشتر همچنان در کنترل خود اوست.

⭕گوانچا: کشورهای غرب آسیا باید چگونه با «هنر معامله» ترامپ برخورد کنند؟

نیو سونگ: این‌گونه رفتارهای ترامپ، در واقع همان شیوه همیشگی او در باج‌گیری از طریق فشار حداکثری است. ویژگی این روش آن است که با استفاده از تعابیری بسیار اغراق‌آمیز و حتی احساسی، در لحظه تنش را تشدید و بحران را عمیق‌تر می‌کند و بعد بر همین اساس از طرف مقابل امتیاز می‌گیرد.

در مواجهه با چنین روشی، حفظ ثبات و خویشتن‌داری راهبردی برای کشورهای غرب آسیا بسیار مهم است. آن‌ها نباید تحت تأثیر احساسات مقطعی و لحن تند ترامپ قرار بگیرند، بلکه باید با آرامش و دقت، منطق و عقلانیت اصلی پشت سخنان او را دریابند و با روشی سنجیده، منطقی و متناسب، هنر معامله او را خنثی کنند.

⭕گوانچا: فارغ از این‌که ترامپ حق حفاظت دریافت کند یا نه، آیا چنین راهبرد باج‌خواهانه‌ای کشورهای خلیج فارس را بیش از پیش به سمت چین و روسیه سوق نخواهد داد؟

نیو سونگ: این‌که ترامپ جرأت می‌کند بی‌محابا در برابر متحدانش از تعبیر حق حفاظت استفاده کند، نکته کلیدی‌اش این است که او معتقد است این کشورها در مسائل امنیتی به آمریکا اتکا دارند. به‌ویژه در شرایطی که روابط آمریکا و ایران پیوسته رو به وخامت می‌رود، کشورهای عربی خلیج فارس چه از نظر ذهنی و چه از نظر عینی نمی‌توانند خود را بیرون از ماجرا نگه دارند؛ روابط آن‌ها با ایران نیز با ضربه‌ای بزرگ روبه‌رو شده است.

رویکرد ترامپ در قبال متحدان خلیج فارس همچنان طبق فرمول آشنای «هویج و چماق» است. هرچند این کشورها با هدف افزایش استقلال عمل خود، در حوزه‌های مختلف روابطشان با چین و روسیه را بهبود داده و گسترش داده‌اند، اما این به معنای چرخش معکوس در روابط آن‌ها با آمریکا نیست. بی‌پروایی ترامپ در سخن گفتن با این کشورها نیز خود بر این ارزیابی استوار است که او همچنان به روابط آمریکا با کشورهای عربی خلیج فارس اطمینان دارد.

⭕گوانچا: ترامپ انتظار دارد از سرمایه‌گذاری کشورهای غرب آسیا چه چیزی به دست آورد؟

نیو سونگ: در واقع، گذشته از باج‌خواهی و فشار آمریکا، سرمایه‌گذاری کشورهای خلیج فارس در آمریکا از مدت‌ها پیش آغاز شده و انتخابی منفعلانه نبوده است؛ سرمایه‌گذاری در آمریکا برای آن‌ها نیز یک گزینه فعالانه و آگاهانه بوده است. با توجه به سرمایه‌گذاری‌های پیشین، همکاری‌ها در حوزه‌هایی مانند انرژی سبز، هوافضا، بنادر، صنعت آلومینیوم، تولید تراشه، هوش مصنوعی و مراکز داده از پیش شکل گرفته است. بنابراین، ترامپ احتمالاً انتظار دارد کشورهای خلیج فارس در همین حوزه‌ها میزان سرمایه‌گذاری خود در آمریکا را افزایش دهند یا حتی آن را به حوزه‌های تازه گسترش دهند.

⭕گوانچا: هفته گذشته، دولت آمریکا محدودیت‌ها بر خرید تراشه از سوی امارات را کاهش داد. در داخل آمریکا همواره صداهایی در مخالفت با این موضوع وجود داشته؛ یکی از دلایل آن نیز نگرانی از دسترسی چین به فناوری‌های حساس از طریق امارات است. آیا در معامله اخیر ترامپ با متحدان غرب آسیایی، ملاحظه‌ای برای مهار چین هم وجود دارد؟

نیو سونگ: نمی‌توانیم رد کنیم که ایالات متحده چنین نیتی دارد. آمریکا همواره تلاش کرده جایگاه مسلط خود را در زنجیره جهانی صنعت تراشه تقویت کند و متحدانش را وادار سازد در حوزه فناوری از چین جدا شوند. اما در این مطالبه سرمایه‌گذاری، نکته مهم‌تر همچنان تقویت توان علمی و فناوری خود آمریکاست و بر همین اساس، گره زدن فنی و مالی آمریکا با امارات و دیگر کشورهای خلیج فارس در حوزه فناوری‌های پیشرفته.

⭕گوانچا: در بلندمدت، چنین رفتارهایی از سوی ترامپ چه اثری بر نگاه متحدان جهانی آمریکا خواهد گذاشت؟ و فراتر از آن، آیا این روند با کنار رفتن ترامپ تغییر خواهد کرد؟

نیو سونگ: متحدان جهانی آمریکا در عمل تا حدی به رفتار دولت ترامپ عادت کرده‌اند؛ هرچند این رفتارها در سطوح مختلف بر روابط آن‌ها با آمریکا ضربه زده است. در چارچوب منطق تقابل بلوکی غربِ تحت رهبری آمریکا، و در شرایطی که آمریکا پیوسته از تهدیدهایی مانند ایران سخن می‌گوید و فضای جنگی ایجاد می‌کند، این متحدان به‌سختی می‌توانند از آمریکا فاصله بگیرند.

رابطه آمریکا با متحدانش با تغییر دولت آمریکا دگرگونی بنیادی نخواهد داشت، اما شخصیت و سبک حکمرانی ترامپ بی‌تردید فشارهای اجتناب‌ناپذیری بر متحدان وارد می‌کند.

⭕گوانچا: جنگ آمریکا و ایران اکنون در چه وضعیتی قرار دارد؟ روند اوضاع در ادامه چگونه پیش خواهد رفت؟

نیو سونگ: روابط آمریکا و ایران وارد وضعیت تازه‌ای شده است. دو طرف به‌شدت به یکدیگر بی‌اعتمادند و رویارویی نظامی میان آن‌ها پیوسته تکرار می‌شود. حتی در فاصله میان مذاکرات نیز درگیری‌های نظامی ادامه دارد؛ و حتی اگر مذاکرات پیشرفتی داشته باشد و دو طرف به تفاهم‌نامه‌ اولیه‌ای برسند، خیلی زود دوباره وارد دور تازه‌ای از درگیری نظامی می‌شوند.

در دوره پیش رو، احتمالاً منازعه آمریکا و ایران همچنان در همین وضعیت باقی خواهد ماند. احتمال برقراری آتش‌بس کامل پایین است و ممکن است نوعی وضعیت عادی تازه شکل بگیرد؛ وضعیتی که در آن دو طرف هم‌زمان مذاکره می‌کنند و می‌جنگند، یا میان مذاکره و درگیری نظامی رفت‌وبرگشت دارند. از سوی ایران نیز، در عمل انتظار چندانی از آمریکای تحت رهبری دولت ترامپ وجود ندارد.

⭕گوانچا: ترامپ در هفته‌های اخیر بارها از چین و روسیه به‌دلیل بی‌طرف ماندن در قبال اقدام علیه ایران تشکر کرده است. هدف او از این حرف‌ها چیست؟

نیو سونگ: سخنان ترامپ از یک سو تا حدی بازتابی نسبتاً عینی از واقعیت است؛ چرا که ترغیب به صلح و تشویق به مذاکره و همچنین طرف کسی را نگرفتن همواره موضع ثابت چین بوده است. اما از سوی دیگر، این نوعی رویکرد «اول تمجید کن، بعد فشار بیاور» نیز هست؛ تلاشی برای انتقال پیام هشدار و بازدارندگی به قدرت‌های فرامنطقه‌ای در موضوع ایران.

به بیان دیگر، ترامپ از یک طرف می‌خواهد در حمله نظامی به ایران تا حد امکان کمتر از سوی بازیگران دیگر با محدودیت و مانع روبه‌رو شود، و از طرف دیگر در مذاکرات با ایران امیدوار است جامعه جهانی نقش‌آفرینی کند. در ماهیت امر، همه این‌ها همچنان در خدمت سیاست خود او در قبال ایران است.

پایان/

منبع: https://mideast.shisu.edu.cn/35/33/c3991a210227/page.htm