به گزارش تحریریه، با گذشت چند ماه از تشدید جنگ ایران و آمریکا، مهمترین چالش دولت دونالد ترامپ دیگر صرفاً رویارویی با تهران نیست؛ بلکه ناتوانی در شکلدهی به یک ائتلاف بینالمللی برای مدیریت بحران است.
در حالی که کاخ سفید برای مهار پیامدهای نظامی و اقتصادی جنگ و بازگشایی تنگه هرمز به کمک متحدان خود نیاز دارد، اغلب کشورهای اروپایی و آسیایی، مشارکت در هرگونه عملیات را به برقراری آتشبس و تضمین امنیت کشتیرانی مشروط کردهاند.
گزارش پولیتیکو در کنار تحلیلهای آتلانتیک، آسوشیتدپرس و والاستریت ژورنال نشان میدهد شکاف میان آمریکا و متحدانش به یکی از مهمترین پیامدهای ژئوپلیتیکی جنگ علیه ایران تبدیل شده است.
واشنگتن، تنها در میدان
بر اساس گزارش پولیتیکو، با گسترش دامنه درگیریها و حملات متقابل ایران و آمریکا، بسیاری از متحدان واشنگتن ترجیح دادهاند به جای ورود مستقیم به جنگ، منتظر مشخص شدن سرنوشت نبرد بمانند.
دیپلماتهای اروپایی و آسیایی تأکید کردهاند تا زمانی که تهران و واشنگتن به توافقی برای توقف درگیری نرسند، حاضر نیستند امنیت نیروها و شهروندان خود را در معرض خطر قرار دهند.
این رویکرد در شرایطی اتخاذ شده که آمریکا با افزایش حملات ایران به اهداف منطقهای و تشدید ناامنی در تنگه هرمز، بیش از هر زمان دیگری به همکاری شرکای خود نیاز دارد. افزایش نگرانیها درباره اختلال در صادرات نفت و گاز نیز بازارهای جهانی انرژی را با شوک تازهای روبهرو کرده است.
رویترز و والاستریت ژورنال گزارش دادهاند که با تشدید تنشها، قیمت نفت بار دیگر روند صعودی گرفته و نگرانی از اختلال طولانیمدت در عرضه انرژی افزایش یافته است.
یکی از محورهای اصلی گزارش پولیتیکو، مشروط شدن هرگونه مشارکت نظامی متحدان به برقراری آتشبس است. یک دیپلمات آسیایی اعلام کرده که کشورش هرگونه اعزام تجهیزات یا نیرو به خلیج فارس را تنها پس از برقراری آتشبس و تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز بررسی خواهد کرد. ائتلاف دریایی تشکیلشده به ابتکار فرانسه و بریتانیا نیز دقیقاً با همین منطق طراحی شده و مأموریت خود را به دوران پس از توقف جنگ موکول کرده است.
در اروپا نیز تمایل چندانی برای همراهی با عملیات نظامی آمریکا دیده نمیشود. یک دیپلمات اروپایی در واشنگتن گفته است که مشارکت بیشتر کشورهای اروپایی در شرایط فعلی «غافلگیرکننده» خواهد بود. در مقابل، برخی کشورها تلاش کردهاند از نیاز آمریکا برای کسب امتیازات امنیتی استفاده کنند. یک مقام اروپای شرقی اعلام کرده کشورش با مشارکت در عملیات احتمالی آمریکا مخالفتی ندارد، اما در مقابل خواهان استقرار دائمی نیروهای بیشتر آمریکایی در منطقه بالتیک است؛ موضوعی که نشان میدهد حمایت از واشنگتن بیش از گذشته به یک معامله امنیتی تبدیل شده است.
اوکراین نیز تلاش کرده از این بحران برای تقویت جایگاه خود بهره ببرد. مقامهای کییف اعلام کردهاند آمادهاند سامانههای رهگیر پهپادی و فناوری مقابله با پهپاد را در اختیار آمریکا و کشورهای عربی قرار دهند، مشروط بر آنکه در مقابل، تسلیحات بیشتری دریافت کنند.
در همین حال، کاخ سفید بدون ارائه جزئیات درباره تلاش برای تشکیل ائتلاف جدید، ایران را مسئول گسترش بحران معرفی کرده و مدعی شده اقدامات تهران موجب انزوای بیشتر این کشور شده است. با این حال، گزارشهای رسانههای آمریکایی نشان میدهد مشکل اصلی واشنگتن صرفاً رفتار ایران نیست، بلکه کاهش اعتماد متحدان به سیاست خارجی دولت ترامپ است.
تحلیل نشریه آتلانتیک معتقد است یکی از مهمترین اشتباهات دولت ترامپ، برآورد نادرست از توان و اراده ایران بوده است. به نوشته این نشریه، واشنگتن تصور میکرد تهران در برابر فشار نظامی عقبنشینی خواهد کرد، اما ادامه حملات ایران و تداوم ناامنی در منطقه نشان داد این محاسبه با واقعیت فاصله داشته است.
این گزارش همچنین تأکید میکند آمریکا هنوز راهبرد روشنی برای پایان دادن به جنگ ندارد و میان تشدید فشار نظامی و بازگشت به دیپلماسی در نوسان است.
همزمان، آسوشیتدپرس گزارش داده است که کاخ سفید همچنان گزینه حملات جدید علیه ایران را روی میز نگه داشته، اما در کنار آن تلاشهای دیپلماتیک نیز ادامه دارد؛ وضعیتی که از نبود یک راهبرد واحد در واشنگتن حکایت میکند.
چالش دیگر آمریکا، فرسایش توان نظامی در نتیجه تداوم جنگ است. بر اساس تحلیل منتشرشده توسط مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) که آسوشیتدپرس آن را بازتاب داده، بخش قابل توجهی از ذخایر موشکهای رهگیر پاتریوت و تاد آمریکا در ماههای اخیر مصرف شده است؛ مسئلهای که نگرانیهایی درباره آمادگی ارتش آمریکا برای مقابله با بحرانهای همزمان، بهویژه در شرق آسیا، ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، کشورهای آسیایی نیز ترجیح دادهاند فاصله خود را با عملیات نظامی آمریکا حفظ کنند. برخی دولتهای جنوب شرق آسیا که روابط اقتصادی خود با ایران را حفظ کردهاند، نگران هستند هرگونه همراهی با واشنگتن، امنیت انرژی و تجارت آنها را تهدید کند. از همین رو، تهران همزمان با ادامه جنگ، مذاکراتی را با برخی کشورهای آسیایی برای تسهیل عبور محمولههای نفتی دنبال کرده است.
در کنار این تحولات، ابتکارهای امنیتی مستقلی نیز در منطقه در حال شکلگیری است. فرانسه و بریتانیا با همراهی دهها کشور، طرحی برای تأمین امنیت کشتیرانی پس از پایان جنگ آماده کردهاند. از سوی دیگر، عربستان سعودی نیز از تشکیل یک ائتلاف دریایی ۱۴ کشوری برای حفاظت از مسیرهای دریایی در دریای سرخ، خلیج عدن و بابالمندب خبر داده است. این تحرکات نشان میدهد حتی نزدیکترین شرکای آمریکا نیز ترجیح میدهند سازوکارهای امنیتی مستقلی ایجاد کنند و از قرار گرفتن ذیل عملیات مستقیم واشنگتن اجتناب کنند.
برآیند گزارشهای پولیتیکو و دیگر رسانههای معتبر آمریکایی نشان میدهد که بزرگترین چالش راهبردی واشنگتن در جنگ جاری، تنها رویارویی با ایران نیست؛ بلکه دشواری در بسیج متحدان سنتی خود است. اروپا و آسیا بیش از آنکه به دنبال ورود به یک جنگ پرهزینه باشند، خواهان توقف درگیری، تضمین امنیت انرژی و جلوگیری از گسترش بحران هستند. در نتیجه، هرچه جنگ طولانیتر شود، آمریکا نهتنها با فشارهای نظامی و اقتصادی بیشتری روبهرو خواهد شد، بلکه شکاف میان خود و متحدانش نیز عمیقتر خواهد شد.
پایان/
نظر شما