به گزارش تحریریه، صبح امروز ۳ ژانویه ۲۰۲۶ در پایتخت ونزوئلا، کاراکاس و سایر نقاط این کشور انفجارهای گوناگونی رخ داد. صدای انفجارهای پی‌درپی در حوالی ساعت ۲ بامداد به وقت محلی شنیده و ستون‌های دود در آسمان دیده شد. شاهدان محلی از پرواز هواپیماها و فعالیت‌های نظامی گسترده خبر دادند و برخی مناطق با قطع برق و اختلال ارتباطی مواجه شدند.

دولت ونزوئلا در بیانیه‌ای رسمی با شدیدترین لحن این رویداد را «تجاوز نظامی» از سوی ایالات متحده خواند و اظهار داشت که اهداف نظامی و غیرنظامی در خاک این کشور مورد حمله قرار گرفته‌اند. مقام‌های کاراکاس تاکید کردند که این حملات بر تمامیت ارضی و امنیت شهروندان ونزوئلایی تاثیرگذار بوده است.

برخی گزارش‌های رسانه‌ای غربی به نقل از منابع آمریکایی می‌گویند که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، دستور انجام حملات نظامی در داخل ونزوئلا را صادر کرده است و این حملات شامل هدف قرار دادن سایت‌های نظامی در کاراکاس و دیگر مناطق بوده است. تاکنون اظهارنظر رسمی و کامل از سوی دولت آمریکا درباره اهداف و نتایج این عملیات منتشر نشده است.

منابع محلی و خبرنگاران همچنین گزارش داده‌اند که مجتمع نظامی «فورت تیونا» و اطراف فرودگاه‌های نظامی در کاراکاس هدف حملات موشکی قرار گرفته‌اند و این حملات باعث شوک و نگرانی شهروندان در سراسر پایتخت شده است.

در پی این حملات، رئیس‌جمهور نیکلاس مادورو وضعیت اضطراری اعلام کرد و خواستار حمایت بین‌المللی و محکومیت این اقدامات شد. تحلیلگران می‌گویند این حمله در بالاترین سطح تنش‌های سیاسی و نظامی میان واشینگتن و کاراکاس رخ داده و می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای در امنیت منطقه داشته باشد.

بر اساس حقوق بین‌الملل، به‌ویژه منشور سازمان ملل متحد، استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی کشورها به‌طور کلی ممنوع است. ماده ۲ بند ۴ منشور سازمان ملل صراحتاً هرگونه توسل به زور را منع می‌کند، مگر در دو حالت مشخص: دفاع مشروع در برابر حمله مسلحانه بالفعل یا اقدام نظامی با مجوز شورای امنیت. در مورد حمله امروز، نه گزارشی از حمله مسلحانه ونزوئلا به آمریکا منتشر شده و نه نشانه‌ای از صدور مجوز شورای امنیت وجود دارد؛ بنابراین از منظر حقوقی، این اقدام به‌سختی قابل توجیه است.

قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل نیز «تجاوز» را استفاده از نیروی مسلح توسط یک دولت علیه حاکمیت و تمامیت ارضی دولت دیگر تعریف می‌کند. بر این اساس، حمله یک‌جانبه آمریکا به خاک ونزوئلا می‌تواند مصداق روشن تجاوز نظامی تلقی شود. بسیاری از حقوقدانان بین‌المللی تأکید دارند که استناد به تهدیدات مبهم، اهداف پیشگیرانه یا اختلافات سیاسی داخلی یک کشور، مجوز قانونی برای حمله نظامی محسوب نمی‌شود.

منتقدان سیاست‌های دونالد ترامپ می‌گویند این حمله در ادامه رویکرد یک‌جانبه‌گرایانه‌ای است که پیش‌تر نیز مشاهده شده بود؛ رویکردی که نظم حقوقی بین‌المللی و اصل حاکمیت دولت‌ها را تضعیف می‌کند. به باور آنان، نادیده گرفتن قواعد پذیرفته‌شده جهانی نه‌تنها به بی‌ثباتی منطقه‌ای دامن می‌زند، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز درگیری‌های گسترده‌تر و واکنش‌های زنجیره‌ای شود.

در مجموع، حمله امروز آمریکا به تأسیسات ونزوئلا، فارغ از پیامدهای نظامی و سیاسی کوتاه‌مدت، یک چالش جدی حقوقی به شمار می‌رود. این رویداد بار دیگر این پرسش اساسی را مطرح کرده است که تا چه حد دولت‌ها، به‌ویژه قدرت‌های بزرگ، خود را متعهد به قواعد حقوق بین‌الملل می‌دانند و جامعه جهانی چه ابزار مؤثری برای جلوگیری از تجاوز نظامی و پاسخ‌گو کردن ناقضان این اصول در اختیار دارد.

پایان/